بسيارى از مسائل هنوز در علم بشر نگنجيده‌اند و به صورت مسائل لا ينحل و أصم بجا مانده و اين دليل است كه فهم بشرى حتى از احاطه به همهء مسائل ماديّه هم كوچك‌تر است و از اين مسائل بايد مسائل زير را در شمار آورد : الف - مسألهء فضا ، هنوز علم امروزى نتوانسته است در برابر اين سؤال جواب آزمايش شده و قطعى بدهد كه : آيا فضا نهايت دارد يا لا نهايت است ؟ و اين خود يكى از مسائل أصمّ علمى است . ب - مسألهء پيدايش حيات در ماده . ج - مسألهء اصل حقيقت ماده و قوه كه يكى هستند يا دو تا و كدام اصل هستند و كدام اثر . نامفهوم ماندن اين مسائل به روش علمى امروزه يعنى از نظر فرمولهاى معروف فيزيك و شيمى و لابراتوار به همين جهت است كه فهم بشرى از حقيقت عميق و وسيع همين مسائل عاليه ماده هم كوچك‌تر و تنگ‌تر است و نمىتواند به آنها احاطه كند . 2 - از نظر اختلاف درجات فهم و خرد بشرى و عدم تناسب حقائق عاليه با فهم‌هاى پست و تاريك تا آنجا كه قابل فهم و ادراك مىباشند ، بررسى مسائل علمى و حقائق از اين نظر بسيار قابل توجه و هم بسيار روشن است ، اگر ما مسائل معمولى انسانى را طبقه بندى كنيم و درجات فهم يك فرد بشر را از دوران نوزادى تا برسد به سنّ كمال و مردى و پيرى با آنها تطبيق كنيم ، اين موضوع به خوبى روشن است ، مثلًا مسائل جنسى را از درك لذّتِ ديدن يك روى زيبا تا آميزش كامل همبسترى ، مسائل اقتصادى را از اجرت برداشتن يك گام تا احاطه به اقتصاد وسيع يك ملت ششصد ميليونى چين بزرگ مثلًا از تملك يك دينار ايرانى تا سرمايه‌هاى ميلياردى امريكاى شمالى . از اين مقايسه روشن است كه يك فرد بشر در هر دورانى مسائل معمولى انسانى را تا اندازهء معيّنى مىتواند درك كند و مثلًا فهم احساسات