محمد ابراهيم نواب ( بدايع نگار )
45
فيض الدموع شرح زندگانى و شهادت امام حسين ( ع ) ( فارسي )
خروار گندم بذر مىشود واز آن ده خروار گندم حاصل گشته . اگر با يك من آهن كه پنج هزار دينار قيمت دارد ، أسباب وادواتى بسازيم كه ده تومان قيمت داشته باشد ، اين مبلغ إضافي موجود نبوده . وبه وسيلهء صناعت آن را ايجاد كردهايم . اگر متاعي در داخل كشور ده تومان قيمت دارد ، آن را به خارج از كشور مىبريم وبه بيست تومان بفروش برسانيم ، اين ما زاد قيمت ده تومان كه در مملكت نبوده واكنون در دست داريم ، به وسيلهء تجارت حاصل شده . تأكيد نويسنده در خصوص افزايش بهاى حاصل شده از صنعت بيشتر است وبصراحت مىگويد كه « مس وآهن قيمت طلا ونقره بهم برساند وسنگ وكلوخ به مقام جواهر برسد . » واين افزايش قيمت را به كليهء مواد أولية گسترش مىدهد . پنبه وابريشم وپشم ، فلزات وجمادات ونباتات « در دست مردم صناع اليد اضعاف قيمت حاليه قيمت ماليه بهم برساند » . سپس به تربيت حيوانات اشاره كرده كه اگر آنان را تربيت كنند واز آنان استفاده ببرند ، نيز در افزايش ثروت وپيدايش « مداخل مصنوعى واختراعى » مؤثر است . نيروى انساني نيز مورد توجه نويسنده مىباشد وبه آن اهميت خاصي مىدهد . كه اگر در تربيت نوع انسان سعى وكوشش بعمل آيد ، چه نتايج وفوايدى حاصل خواهد شد وكليهء منافع حاصل از منابع ديگر ، أعم از ساختن نهرها واستفاده از آبها واحداث زمينهاى زراعتى وساختن راهها وپلها واستخراج معادن وفلزات واستفاده از جنگلها وبيشهها ودامدارى وتربيت كليهء حيوانات همه در دست انسان ، انساني كه تربيت يافته است ، مىباشد . مخارج ( هزينهها ) نيز بر دو قسم است : قسم أول « مخارج ازديادى وانتفاعى » است . اين نوع هزينهها ، مخارجى است كه مردم از آنها منفعت مىبرند وبر بالا بردن ثروت مملكت كمك مىكنند . مثلا مخارجى كه براي ادارهء املاك وبكار انداختن قنوات وكارخانهها واستخراج معادن وانتظام أمور مملكت وتربيت ارتش و