رقابت دائمى كه پيوسته بين آنان در جريان بود ؛ در سرحدّات عربستان ، دولت‌هايى نيمه مستقل و نيمه متمدن پديد آمد كه هر كدام از آن‌ها تابع دولت متمدن بزرگ هم‌جوار خود بود . دولت‌هاى « حيره » ، « غسّان » و « كنده » در شمار چنين دولت‌هايى بودند و هر كدام تحت نفوذ يكى از سه دولت ايران ، روم و حبشه قرار داشتند . « 1 » حيره : به طورى كه از آثار و اخبار برمىآيد ؛ در اوايل قرن سوم بعد از ميلاد ، بعضى از طوايف عرب ، در پايان روزگار اشكانىها ، به سرزمين مجاور فرات فرود آمدند و بر قسمتى از عراق دست يافتند . اين اعراب مهاجر ، رفته رفته روستاها و قلعه‌ها بنا كردند و شهرها پديد آوردند كه مهم‌ترين آن‌ها « حيره » بود كه در جايى ، نزديك محلّ كنونى كوفه بر كرانهء بيابان قرار داشت . اين شهر - به طورى كه از نام آن پيداست - قلعه‌اى بوده است « 2 » كه اعراب در آن سكونت داشته‌اند ، امّا اندك اندك به شهر تبديل شد . خوشى آب و هوا و فراوانى جويبارهاى فرات و مساعد بودن اوضاع طبيعى ، باعث آبادى اين سرزمين گرديد و توانست فرمانروايان صحرا را به تمدن دعوت كند و به سبب مجاورت با ايران ، از فرهنگ و تمدن نيز بهره‌مند شوند . در نزديك « حيره » كاخ‌هايى هم چون « كاخ خورنق » برپا ساختند كه جلوه و رونق خاصى بدان شهر بخشيد . عرب‌هاى اين ناحيه ، با خط و كتابت نيز آشنا شدند و شايد خط و كتابت از آنجا به ديگر جاهاى عربستان رفته است . « 3 » اميران « حيره » از اعراب « بنى لخم » بودند و از طرف پادشاهان ساسانى به شدت حمايت مىشدند . علّت حمايت پادشاهان ساسانى ، از امراى « حيره » اين بود كه مىخواستند از طريق آن‌ها ، سدّى ميان ايران و اعراب باديه پديد آورند و به يارى آنان از تجاوز و تعدّى بدويان غارت‌گر ، به حدود مرز ايران جلوگيرى كنند . نام اين اميران

--> ( 1 ) . از پرويز تا چنگيز ، ص 120 - 121 . ( 2 ) . حيره ، در لغت سريانى به معنى دير و حرم است . ( 3 ) . فتوح البلدان ، ص 457 .