وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها « 1 » ؛ اى جمعيّت عرب ، قبل از اسلام ، بر لب پرتگاه آتش بوديد ، خدا از طريق پيامبر شما را نجات داد . اخلاق عمومى عرب جاهلى به هر حال ، عوامل مختلف مانند جهل و تنگى معيشت و نداشتن نظام صحيح زندگى ، وحشىگرى و درنده‌خويى و تنبلى و بىحالى و ديگر رذايل اخلاقى ، محيط عربستان را به نحو بارزى تاريك كرده و كم‌كم امور شرم‌آورى را در ميان آن قوم ، معمول و قانونى ساخته بود . غارت و چپاول ، قمار ، ربا و اسيرگيرى افراد ، در زندگى عرب جاهلى كارى متداول بود . يكى ديگر از عادات زشت آنان ، باده‌گسارى بود . اين عادت نكوهيده ، چنان در جامعه آنان نفوذ داشت كه جزء سرشت آن قوم شده بود . شاعران آن سرزمين ، قريحه‌هاى شعرى خود را بيشتر در وصف شراب و شرح باده‌گسارى به كار مىبردند و ميخانه‌ها در تمام ساعات براى نوشيدن انواع شراب‌ها آماده بود و پرچمى بر فراز آن‌ها در اهتزاز بود . باده‌فروشى به قدرى در آن محيط رواج گرفته بود كه كلمهء تجارت در عرف آنان ، برابر باده‌فروشى بود . در نظر عرب جاهلى « اخلاق » ، نوع ديگرى تفسير مىشد ؛ مثلا غيرت و شجاعت و مروّت را مىستودند ، ولى مفهوم شجاعت در نظر آنان عبارت از سفاكى و فزونى عدّهء مقتولان در جنگ بود . غيرت در نظر آن‌ها طورى تفسير مىشد كه زنده به گور كردن دختران ، از مراتب عالى و نهايى غيرتمندى به حساب مىآمد . وفا و يگانگى را در اين مىديدند كه از هم‌پيمانان يا افراد قبيلهء خود در هر حادثه جانب‌دارى كنند ، خواه حق باشد يا باطل . « 2 » آنان در زندگى فقط به زن و شراب و جنگ دل‌بستگى داشتند .

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيه 103 . ( 2 ) . شعار آنان اين بود : انصر أخاك ظالما و مظلوما : برادر خود را در حال ستمگرى و ستم‌كشى يارى كن . هر چند اين جمله در لسان پيامبر به صورت صحيح تفسير شده است .