آب و علف بگردند . از اين لحاظ هركجا اثرى از آب و آبادى مىديدند ، فورا دور آن حلقه زده و خيمه‌ها را بالا مىبردند و هرگاه جايى بهتر از آن به نظرشان مىرسيد دو مرتبه به صحرا گردى ادامه مىدادند . اين دربه‌درى و دوره‌گردى ، معلول دو چيز بود : يكى بدى وضع جغرافيايى عربستان از نظر آب و هوايى و مراتع ، ديگرى خون‌ريزىهاى زياد كه آنان را به مسافرت و كوچ وادار مىساخت . آيا اعراب قبل از اسلام تمدن داشتند ؟ « گوستاولوبون » از بررسىهاى خود درباره اوضاع عرب جاهليت ، نتيجه گرفته است كه آنان قرنها صاحب تمدن بودند ، ساختمان‌هاى بزرگ و بلند اعراب در نقاط مختلف عربستان و داشتن روابط تجارتى با اقوام متمدن دنيا ، گواهى روشن بر تمدن آن‌هاست ، زيرا قومى كه پيش از ظهور روميان ، شهرهاى عالى بنا مىكردند و با اقوام بزرگ دنيا روابط تجارتى داشتند ، هيچ وقت نمىتوان آن را « وحشى » ناميد . وى باز در جاى ديگر ، ادبيات عرب و داشتن يك زبان كامل را ، گواه بر ريشه‌دار بودن تمدن آنان گرفته و مىگويد : اگر ما فرضا از تاريخ قديم عربستان بر چيزى واقف نبوديم ، باز مىتوانستيم نظريهء توحش اعراب را رد كنيم . چه هر حكمى كه براى زبان يك قوم است ، براى تمدن آن قوم هم همان حكم خواهد بود ، ممكن است آن‌ها هر دو دفعتا عرض وجود كنند ، لكن بىشك ، مبادى آن خيلى قديمى و از يك مدت طولانى به تدريج تشكيل يافته است . يك زبان عالى با ادبيات مربوط به آن ، ممكن نيست بدون مقدمه وجود پيدا كند ، علاوه ايجاد روابط با اقوام متمدن براى يك قوم با استعداد ، هميشه باعث ترقى است . همو ، چند صفحه‌اى را براى اثبات يك تمدن عريض و طويل ، براى اعراب قبل از اسلام اختصاص داده است و اتّكاى وى روى سه چيز است : الف ) داشتن يك زبان عالى ؛ ب ) ايجاد روابط با ملت‌هاى مترقّى ؛ ج ) ساختمان‌هاى شگفت‌انگيز يمن كه