حسين « ع » و اصحاب او در كربلا محاصره شدند و سپاه شاميان بر ضدّ آنان گرد آمد . ابن زياد و عمر سعد نيز از فراهم آمدن آن همه سواران خوش‌حال شدند و آن روز ، حسين « ع » و يارانش را ناتوان شمردند و يقين كردند كه ديگر براى او ياورى نخواهد آمد و عراقيان نيز او را پشتيبانى نخواهند كرد . تاكتيكهاى نظامى ، تبليغى در نهضت عاشورا به يك سرى تاكتيكهاى نظامى و تبليغى بر مىخوريم كه از سوى حسين بن على « ع » انجام گرفته است . شيوه‌هاى نظامى بطور عمده يا حالت دفاعى داشته است ، يا تهاجمى . روشهاى تبليغى نيز بطور عمده جهت آگاهانيدن مردم و پيام‌رسانى و بهره‌بردارى بيشتر از اين حركت بوده است ؛ چه آنچه زمان خود آن حضرت و توسط خود او انجام گرفته است ، يا پس از شهادتش . در اينكه آن حضرت در قيام كربلا بعنوان يك مبارز مسلّط به همهء فنون رزمى و تاكتيكهاى نظامى و دفاعى و تبليغى عمل كرده است ، شكّى نيست . آنچه مطرح مىشود ، تنها نمونه‌هايى است كه از تأمّل بر حوادث اين نهضت به نظر مىرسد و مديريّت شگفت و نظم و تدبير آن حضرت را در آن حادثه كه آميخته‌اى از احساسات و عواطف و تعقّل است ، نشان مىدهد . تاكتيكهاى نظامى 1 - « حفاظت شخصى » : سيد الشهدا « ع » هنگام ديدار با والى مدينه « وليد بن عتبه » پس از مرگ معاويه ، با همراه داشتن گروه محافظ از جوانان بنى هاشم نزد والى رفت . جمعى از ياران ، خويشان و پيروان خود را مسلّحانه همراه برد ، در حالى كه شمشيرها را آخته زير لباسها پنهان كرده بودند و به آنان سفارش كرد كه بيرون در بمانند و اگر صداى امام از درون به مدد خواهى بلند شد ، به داخل بريزند و طبق فرمان امام ، عمل كنند . « 1 » اين تدبير ايمنى را براى پيشگيرى از هر نوع خطر و سوء قصد وليد انجام داد . گروه همراه را تا سى نفر نوشته‌اند . « 2 » 2 - « گزارشگر اطلاعاتى » : چون ابا عبد الله « ع » به اتفاق خانواده و همراهان از مدينه به سوى مكّه حركت كرد ، برادرش محمد حنفيّه را در مدينه باقى گذاشت تا حركتهاى حكومتى را بعنوان يك گزارشگر اطّلاعاتى به امام خبر دهد و آنچه را در مدينه مىگذرد ،

--> ( 1 ) - كامل ، ابن اثير ، ج 2 ، ص 530 ؛ مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 1 ، ص 182 . ( 2 ) - مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 1 ، ص 183 .