جواد محدثى

86

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

خانه‌ها ، مغازه‌ها و در معابر مىزنند تا نشانهء ايّام سوگوارى باشد و تأثير عاطفى خاصّى دارد . « . . . با نيم متر چوب و نيم متر پارچهء سياه ، مىتوان موجى از احساسات بىدريغ دربارهء بزرگ سالار شهيدان مشاهده كرد كه در هيچ جا نمونه‌اى از آن ديده نمىشود ؛ در حالى كه براى تشكيل اجتماع حتّى كوچكى بايد متحمّل زحمات زيادى گرديد » . « 1 » شكلهاى خاص علمات و كتل در دسته‌هاى عزادارى ، تحوّل يافته همان پرچم است كه سنّتهاى خاصّى را همراه دارد . - علم ، علمات ، كتيبه پرده‌خوانى نوحه‌خوانى بر اساس پرده‌اى كه به ديوار نصب مىكنند و روى آن تصاويرى از چهره‌هاى خوب و بد در تاريخ اسلام ، بويژه حوادث مربوط به عاشوراست و نوحه‌خوان ، طبق صحنه‌هاى تصوير ، اشعار و مراثى را مىخواند و مردم كه اغلب پاى ديوارها در كوچه‌ها و ميادين يا تكيه‌ها پاى صحبت و نوحه‌اش مىنشينند ، دور او جمع مىشوند و مىگريند و به پرده خوان ، طبق نذر و نياز خويش ، كمك مالى مىكنند . پرده‌خوانى ، يكى از هنرهاى نمايشى و شرح حال و سيرهء اولياء دين است كه بر اساس تصاوير منقوش بر پرده‌هاى بزرگ ، اجرا مىگردد . پرده خوان دهانى گرم و صوتى دلنشين دارد و همراه با خواندن ، اشاره به تصاوير مىكند . شمايل نگارى و صورتگرى مذهبى ، خود را در پرده‌ها نشان مىدهد . نوعى از نقاشى مذهبى در اين پرده‌ها تجلّى مىيابد . « بر مبناى حوادث تاريخ اسلام ، بويژه وقايع كربلا ، نقاشيهاى در هم و برهمى روى پرده كشيده مىشود كه عنوان « پرده نگارى » دارد . نگارگران پرده‌هاى مذهبى ، عموما با الهام از مقتلها ، به تصوير صحنه‌ها مىپرداختند . نقّالانى هم با نصب آنها بر روى ديوار و در حضور مردم ، با دهانى گرم به تعزيه‌خوانى و پرده‌خوانى بر اساس حوادث به تصوير كشيده شده مىپرداختند . محتواى اين پرده‌ها اعمّ از دنيا و آخرت و بهشت و جهنّم و صالحان و شروران و حسينيان و يزيديان بود . در اين پرده‌ها ، شمايل حضرت عباس با دستانى از بدن جدا ، طفلان مسلم ، خيمه‌هاى سوزان ، قيام مختار ، مجلس جنّ و انس ، معراج پيامبر به همراه براق ، كوثر ، ضامن آهو و . . . كشيده

--> ( 1 ) - اولين دانشگاه و آخرين پيامبر ، ج 2 ، ص 40 .