جواد محدثى

73

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

شده بودند . از سوى ديگر ، يزيد بن مسعود وقتى آمادهء يارى امام شده بود كه خبر شهادت آن حضرت به بصره رسيد . « 1 » يزيد بن نبيط بصرى نيز به اتّفاق دو پسر و غلامش به نداى امام لبّيك گفته ، خود را به مكّه رساندند و از آنجا همراه امام به كربلا آمدند و شهيد شدند . « 2 » گرچه برخى از شهداى كربلا از شيعيان بصره بودند ، امّا بصره در مجموع ، موضع شايسته‌اى در برابر ابا عبد الله « ع » و نهضت او نداشت . سابقه‌اش نيز در حمايت از اهل بيت ، خوب نبود . « امروز ، مردم بصره اغلب شيعهء اثنىعشرىاند و بخشى هم اخبارى . از غلات شيعه هم چون شيخيّه و صوفيّه در بصره ساكن هستند . اكثر عشاير نواحى اين منطقه ، ايرانى تبارند و فارسى و تركى را هم مثل عربى مىدانند و با آن تكلّم مىكنند . » « 3 » بصيرت از ويژگيهاى فكرى و عملى ياران سيد الشهدا « ع » در نهضت عاشورا ، « بصيرت » و بينش بود . در فرهنگ دينى و متون معارف ، از كسانى با عنوان « اهل البصائر » ياد شده است ، يعنى صاحبان روشن‌بينى و بيداردلى و شناخت عميق نسبت به حقّ و باطل ، امام و حجّت الهى ، راه و برنامه ، دوست و دشمن ، مؤمن و منافق . صاحبان بصيرت ، چشم درونشان بيناست ، نه تنها چشم سر . با آگاهى ، هشيارى و انتخاب گام در راه مىگذارند و عملكرد و موضعگيريهايشان ريشهء اعتقادى و مبناى مكتبى و دينى دارد ، جهادشان مكتبى و مبارزاتشان مرامى است ؛ نه سودجويانه و دنياپرستانه يا نشأت گرفته از تعصّبات قومى و جاهلى ، يا تحريك‌شدهء تبليغات فريبكارانهء جناح باطل و سلطهء زور . اهل بصيرت ، راه خود را روشن و بىابهام و بحقّ مىبينند و باطل بودن دشمن را يقين دارند و با تطميع و تهديد ، نه خود را مىفروشند و نه دست از عقيده و جهاد بر مىدارند . شمشيرها و جهادشان پشتوانهء عقيدتى دارد . به فرمودهء على « ع » : « حملوا بصائرهم على اسيافهم » . « 4 » اين گونه مدافعان بينادل و پيروان دل آگاه ، هم در ركاب على « ع » با معاويه مىجنگيدند ، هم در همه حال امام مجتبى « ع » را حمايت مىكردند ، هم در عاشورا جان خويش را فداى

--> ( 1 ) - حياة الإمام الحسين بن على ، ج 2 ، ص 327 . ( 2 ) - همان ، ص 328 . ( 3 ) - ر . ك : دايرة المعارف تشيّع ، ج 3 ، ص 266 . ( 4 ) - نهج البلاغه ، صبحى صالح ، خطبهء 150 .