جواد محدثى
119
فرهنگ عاشورا ( فارسي )
بازگشت در سال 1290 قمرى تكيه دولت را بنا نهاد . از آن پس تكيههاى ديگرى هم بنا شد . « تكيه دولت . . . محوّطهء وسيع دو طبقهاى بود كه طبقهء بالاى آن ، غرفه غرفه ساخته شده و هر يك از غرفهها به شاه و بانوان حرم و درباريان اختصاص داشت . در صحن تكيه ، جايگاه بزرگى براى تعزيهخوانها بود و در وسط آن ، تختى از گچ و آجر ساخته بودند كه تعزيهخوانها بر بالاى آن قرار گرفته نقش خود را ايفا مىكردند » . « 1 » « ناصر الدين شاه به تشكيل مجالس تعزيه بسيار تمايل نشان مىداد . به همين نظر دستور ساختن تكيهء دولتى را در مجاورت اندرون شاهى داد . تكيه با وسعت نسبتا زياد چند طبقه ، به صورت آمفىتآتر با تخت بزرگى در وسط و روپوش آهنى ساخته شد كه در مواقع تعزيه ، روى روپوش آهنى را چادر مىكشيدند . اين تكيه ، پشت بانك ملّى كنونى بازار ، رو به روى سبزه ميدان . . . واقع بود . در سال 1327 شمسى خراب شد . « 2 » - تعزيه ، تكيه ، طشتگذارى تلاوت قرآن سر بريدهء امام حسين « ع » بر سر نيزه ، در كوفه و در ايّامى كه اهل بيت « ع » را به عنوان اسير ، وارد اين شهر كرده بودند ، آيهء اصحاب كهف را تلاوت مىكرد : « ام حسبتم انّ اصحاب الكهف و الرّقيم كانوا من آياتنا عجبا » « 3 » سر بىتن كه شنيده است به لب سورهء كهف * يا كه ديده است به مشكات تنور آيهء نور - دير راهب ، سر امام حسين « ع » تلّ زينبيّه تل ، به معناى تپه ، تودهء خاك و ريگ است ، پشتهء بر آمده از زمين . سرزمين كربلا ، ناهموار و داراى تل و تپّه بود . در حادثهء كربلا ، تلّ و تپهاى مشرف بر شهادتگاه شهداى كربلا بود و حضرت زينب « ع » بالاى آن مىآمد تا وضع برادرش امام حسين « ع » را در ميدان نبرد ، بررسى كند و جوياى حال او شود . در حال حاضر ، بنايى به همين نام در سمت غرب صحن سيد الشهدا طرف درب « زينبيّه » وجود دارد . تجديد بناى تل زينبيّه در اين
--> ( 1 ) - از صبا تا نيما ، آرينپور ، ج 1 ، ص 323 ( پاورقى ) . ( 2 ) - موسيقى مذهبى ايران ، ص 35 و 44 . ( 3 ) - مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 61 .