هرگاه شفنين « 1 » صدا كند مىگويد : هيچ نيرويى جز از خداى بلند قدر بزرگ نيست . هرگاه شترمرغ صدا كند مىگويد : هيچ معبودى جز خدا نيست . هرگاه چلچله صدا كند سورهء حمد را مىخواند و مىگويد : اى توبه‌پذير توبه‌كنندگان ، اى خدا ، ستايش از آن توست . هرگاه زرّافه صدا كند مىگويد : هيچ معبود بحقّى جز خداى يگانه نيست . هرگاه برّه صدا كند مىگويد : مرگ ، براى پندآموزى بس است . هرگاه بزغاله صدا كند مىگويد : مرگ مهلتم نمىدهد ، از اينرو گناهم اندك است . هرگاه شير غرّش كند مىگويد : امر خدا مهمّ است ، مهم . هرگاه گاو نر صدا كند مىگويد : آرام ، آرام ، اى فرزند آدم ، تو در محضر كسى قرار دارى كه مىبيند و خود ديده نمىشود و او خداست . هرگاه فيل صدا كند مىگويد : هيچ توان و تدبيرى جانشين مرگ نمىشود . هرگاه يوزپلنگ صدا كند مىگويد : اى عزيز ، اى چيره ، اى سرفراز ، اى اللّه . هرگاه شتر نر صدا كند مىگويد : پاك و منزّه است كسى كه سركشان را ذليل مىكند ، پاك و منزّه است او . هرگاه اسب شيهه كند مىگويد : پاك و منزّه است پروردگار ما ، پاك و منزّه است او . هرگاه گرگ صدا كند مىگويد : هرچه را خدا نگه دارد هرگز تباه نخواهد شد . هرگاه شغال صدا كند مىگويد : واى ، واى ، واى ، واى بر گنهكارى كه در گناه خود پافشارى كند . هرگاه سگ صدا كند مىگويد : گناهان براى خوارسازى بس است . هرگاه خرگوش صدا كند مىگويد : اى خدا مرا با حوادث ناگوار نميران ، ستايش از آن توست . هرگاه روباه صدا كند مىگويد : دنيا خانه غرور ( و فريب ) است . هرگاه آهو صدا كند مىگويد : خدايا مرا از آزارها برهان . هرگاه كرگدن صدا كند مىگويد : سرورا ! به فريادم رس و گرنه هلاك مىشوم .

--> ( 1 ) ماهى چهار گوش . جاحظ گويد : از انواع كبوتران است و هرگاه هر يك از نر و ماده آن ، ديگرى را گم كند پيوسته تنها مىماند تا بميرد و نواى غم‌انگيزى دارد .