( 1 ) مىگفته‌اند بگذاشت تا حجم كتاب [ ( 41 ) ] از حدّ اعتدال نگذرد و فرمان و اشارهء او را ، لا زال النّفاذ مقرونا ، امتثال نموده آمد ( و هم از آن كلمه كه [ رضىّ الدّين ] سيّد الكتّاب امير الشعرا ، تغمّد [ ه ] اللّه بغفرانه ، در مطلع اين كتاب از خادم ذكرى كرده و از آن وجه او را حقّى لازم گشته ، قضاء آن حق را اين چند كلمه از شرح حال او اثبات افتاد و از آن كلمه كه گذاشته بود و به حكم عارضه قلم از دست نهاده ، افتتاح كرده آمد ) [ ( 42 ) ] ( و اللّه ولى التوفيق و هو حسبنا و نعم الرفيق ) [ ( 43 ) ] آقاى دبير سياقى ، پس از اتمام مقابلهء مقدمهء موجود در دو نسخهء خطى كه در دسترسشان بوده ، مىنويسند كه در نسخهء نفيسى ، پس از مقدّمه ، آغاز ترجمه چنين است : « منتسيخ [ و روى همين كلمهء منتسيخ علامت ( ؟ ) گذاشته‌اند مبنى بر لا يقرأ بودن كلمه ] ترجمهء كمترين بندگان محمّد بن احمد الكاتب از فتوح اعصم [ ؟ ] كوفى وقعهء هلفام بن الحرث . ابتداى كار هلفام و پديد آمدن او چنان بود كه در روزگار پيشين كه عرب را ملكى بود سايس و پادشاه غالب نبود . » پس از مطالعهء دقيق مقدمه ترجمه ، اوّلين نكته‌اى كه به نظر رسيد ابهام و نارسايى كلام در متن آن بود . تنها چيزى كه از كلّ مقدمه دستگير مصحّح شد ناتمام ماندن كار ترجمهء كتاب بود توسط سيّد الكتاب رضىّ الدين - مترجم اوّل - و مرگ وى پيش از پايان ترجمه : به رغبتى صادق و حرصى غالب در ترجمهء اين كتاب خوض نموده و جزوى چند پرداخته و آن را بر وقايع نكات و بدايع عبارات بياراسته . فرمود كه اين ترجمه را تمام بايد كرد و آن را به عبارت سهل كه در زبانها متداول است پرداخت و اشعار تازى مقطعات و رجزهايى كه در اثناء محاربه مىگفته‌اند بگذاشت تا حجم كتاب از حد اعتدال نگذرد .

--> [ ( 41 ) ] ن : لفظ « كتاب » را ندارد . [ ( 42 ) ] ن : ( چون رضى الّدين سيّد الكتاب امير الشعرا ، تغمّد [ ه ] اللّه برحمته ، در مطلع اين كتاب از خادم ذكرى كرده بود ، از آن وجه او را لازم گشته قضاى آن حقّ را اين چند كلمه از شرح حال او ثبت افتاد و از آنجا كه گذاشته بود و بر حكم عارضه قلم از دست نهاده افتتاح كرده آمد ) . [ ( 43 ) ] ن : + ( اميد چنان است كه توفيق آيد و سعادت هدايت كند و به فرد اقبال مخدوم ، اعز اللّه انصاره و ضاعف اقتداره ، اين ترجمه به اتمام رسد و موافق خدمت و پسنديدهء حضرت همايون مخدوم عزّ نصره و نفذ امره ، و اللّه الموفق لا تمامه وسعة جوده ) .