( 1 ) مقدّمهء ترجمه در پاييز سال 1364 كه از كار طاقت فرسا - و در عين حال مفرّح - تصحيح و تحشيهء « كتاب الفتوح » فارغ شده بودم و در تلاش تهيهء تمهيدات مقدّمهء مصحّح بودم ، مقاله‌اى از استاد محمّد دبير سياقى به دستم رسيد با عنوان « ترجمهء فارسى تاريخ اعثم و دو مترجم آن » . [ ( 11 ) ] آقاى دبير سياقى در اين مقاله ، با استناد به دو نسخهء خطى - اوّلى با تاريخ 1034 هجرى ، و دوّمى با تاريخ 1024 هجرى كه وقايع را تا قتل عثمان دارد و متعلّق به شادروان سعيد نفيسى است - مىنويسند : « بر حسب نسخه‌هايى كه ياد كرديم مشار اليه او [ امير خوارزم و خراسان ] در اين تكليف [ ترجمهء متن عربى كتاب الفتوح به فارسى ] رضى الدّين سيّد الكتاب امير الشعرا محمّد بن احمد بن ابى بكر بن احمد مستوفى زاوى ملقّب به رضى كاتب بوده است ؛ شاعرى كه با پيرى و كثرت عيال و پراكندگى احوال به كار ترجمه قيام مىكند و جزوه‌اى چند از آغاز كتاب را تا آنجا كه ابو بكر صدّيق ابو عبيده را براى پذيرش امارت مسلمانان وصيّت مىكند ( در نسخهء مرحوم نفيسى اندكى پس از آن ) به پارسى برمىگرداند . امّا اين گزارنده مقارن اين حال بيمار مىشود و در مىگذرد . و باز به اشارت همان صدر مورد اشاره ، ديگرى از همان محفل ادب كه مترجم نخستين نام وى را در مقدمهء ترجمهء خود ذكر كرده بوده ، كار ترجمه را دنبال مىكند و به پاس همان يادى كه مترجم نخست از وى در ترجمهء خود كرده بود ، بخش ترجمه كردهء او را عينا در آغاز ترجمهء خود جاى مىدهد و به بازگشت امام چهارم شيعيان سيد سجاد و سطرى چند دربارهء عبيد اللّه بن زياد و برادرش مىرساند . » نگارنده پس از مطالعهء مقالهء مزبور و ديدن مغايرت كامل بين مطالب مندرج در اين مقاله با مقدمهء مترجم در نسخ مورد استفاده در تصحيح متن ، نامه‌اى به حضور استاد تقديم داشت ، و ضمن ارائهء نتيجهء كار و شيوهء تصحيح متن ، تقاضا كرد كه در صورت امكان اطّلاعات تازه‌اى اگر در دسترس داشته باشند جهت پر بار شدن « مقدّمهء مصحّح » در اختيار نگارنده قرار دهند . ايشان با نيك‌انديشى و بلند نظرى ، متن كامل مقدّمهء ترجمه مندرج در دو نسخهء مورد نظرشان را با مقابلهء دقيق هر دو نسخه در اختيار نگارنده گذاشتند ، كه ضمن اظهار امتنان و قدردانى ، متن مزبور عينا آورده مىشود :

--> [ ( 11 ) ] راهنماى كتاب ، سال 19 ، ش 12 ، ص 893 به بعد .