( 1 ) بر اين سخن خلق بسيار از قبيلهء همدان ، أسلم ، غفار ( 86 ) ، مدينه و از دمواد [ 133 ] و جهينه ( 87 ) اجابت كرده ، بيرون شدند و به هاشم بن عتبه پيوستند . هلقام بن الحارث بن معمّر العبكى الأزدى از قبيلهء ازد مردى بزرگ بود و در شجاعت و جلادت او را با هزار سوار برابر نهادندى . او در زمان جاهليّت با مردان نامدار و جنگاوران روزگار جنگها كرده و در عرب به مردانگى نام برآورده و در زمان صدّيق به شرف اسلام استسعاد يافته بود . [ 134 ] در اين ايّام كه هاشم بن عتبه را به مدد أبو عبيدهء جرّاح به جانب شام روان مىكردند و لشكرى از بعضى قبايل در صحبت او نامزد مىفرمودند او با وفد يمن به خدمت صدّيق بشتافت و با هفتاد مرد از قوم و عشيرت و پسران عمّ خويشتن در لشكر عتبه روان شدند . الغرض لشكرى كه همراه هاشم نامزد شام گشتند سه هزار سوار بود . عمّ او سعد بن ابى وقّاص هاشم را نصيحتها كرد و گفت : اى برادرزاده ، به اين مهمّ بزرگ مىروى و سادات عرب به موافقت تو مىآيند . زنهار كه با ايشان تواضع كنى و از كبر و سركشى و رعونت و متكبّرى بپرهيزى و با همگنان حسن معاشرت پيش گيرى كه در شريعت هيچ كس را بر هيچ كس فضيلت نيست مگر به تقوا و چون [ با ] اعداى دين محاربت پيش آيد به هر تيرى كه اندازى و به هر نيزه كه بزنى ، مىبايد كه جز رضاى خداى تعالى نجويى كه دنيا گذران است ، با كس وفا نكرده ، با تو هم وفا نكند . چون از دنيا بخواهى رفت هيچ چيزى تو را دست نگيرد مگر عمل صالح و احسان در حقّ خلايق . آن جهان از آن متّقيان است . پس ، جهد كن جهاد را در راه خداى تعالى و به جهت او حقّ سبحانه نمايى . [ 135 ] پس ، هاشم بن عتبه با هلقام بن الحارث الأزدى و قيس بن هبيره - كه اين دو سوار سرخيل و سالار قوم خود بودند و در جلادت و مردانگى انگشت نماى جهانى و صدّيق ( رضى ) سفارش ايشان با هاشم بن عتبه از حدّ زيادت نموده بود - با سه هزار سوار آراسته روان شدند . أبو عبيده و جملهء مسلمانان به قدوم هاشم و اين لشكر عظيم خوشدل شدند و به مقدم ايشان مستظهر گشتند . بعد از آن مردى از اخيار مسلمانان كه او را سعيد بن عامر بن حذيم [ 136 ] گفتندى نزديك صدّيق ( رضى ) آمد و گفت : اى خليفه ، من نيز داعيهء جهاد كفّار روم دارم و در اين باب رغبتى صادق و حرصى غالب

--> [ ( 133 ) ] ت : دو مواد . [ ( 134 ) ] چ : « و در زمان . . . بود » حذف شده است . [ ( 135 ) ] چ . ل : « پس جهد . . . نمايى » حذف شده است . [ ( 136 ) ] ت : سعيد بن عامر بن خديم .