ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

144

الطبقات الكبرى ( فارسي )

( 1 ) گويد عمرو بن عاصم ، از گفتهء ابو اشهب ما را خبر داد كه مىگفته است * ابو رجاء در ماه رمضان هر ده شب يك ختم قرآن تلاوت مىكرد . گفته‌اند كه ابو رجاء از عثمان و على ( ع ) و جز آن دو روايت كرده است . او در حديث مورد اعتماد بوده و او را روايت و آگاهى به قرآن بوده و چهل سال در مسجد قوم خود بر آنان امامت كرده است و چون در گذشت ابو اشهب جعفر بن حيان چهل سال در آن مسجد نماز گزارد . در برخى از روايات آمده است كه ابو رجاء به روزگار خلافت عمر بن عبد العزيز در گذشته است . محمد بن عمر واقدى مىگويد ، ابو رجاء به سال يكصد و هفده در گذشته است و اين در نظرم سست و نادرست است . گويد معاذ بن معاذ و مسلم بن ابراهيم هر دو ، از ابو خلده ما را خبر دادند كه مىگفته است * در حالى كه پيشنماز بر جنازهء ابو رجاء تكبير مىگفت ، خودم حسن بصرى را ديدم كه سوار بر خر خود اقتدا كرده بود و نماز مىگزارد . گويد فضل بن دكين ، از ابو خلدة ما را خبر داد كه مىگفته است * حسن بصرى را ديدم در حالى كه سوار بر خرى بود و پسرش از او مواظبت مىكرد ، همچنان سواره بر جنازه ابو رجاء نماز مىگزارد . از ابو خلده پرسيدم آيا بيمار بود ؟ گفت : نه ، سالخورده بود . گويد موسى بن اسماعيل ، از بكّار بن صقر ما را خبر داد كه مىگفته است * حسن بصرى را ديدم كه بر لبه گور ابو رجاء از سوى لحد نشسته بود . بر روى گور پارچه سپيدى كشيده بودند . حسن نه آن را نادرست دانست و نه تغيير داد . فرزدق شاعر هم رو به روى او نشسته بود . چون كندن گور تمام شد و خاك‌سپارى انجام گرفت ، فرزدق به حسن بصرى گفت : اى ابو سعيد مىدانى اين مردم چه مىگويند ؟ گفت : نه چه مىگويند ؟ فرزدق گفت : مردم مىگويند امروز بر كنار اين گور بهترين و بدترين مردم بصره نشسته‌اند . حسن گفت : مقصودشان كيست ؟ فرزدق گفت : يعنى تو و من ، حسن گفت : اى ابو فراس من بهترين مردم بصره نيستم و تو بدترين ايشان نيستى و در حالى كه با دست خويش به لحد اشاره مىكرد از فرزدق پرسيد براى اين خوابگاه چه چيزى آماده كرده‌اى ؟ فرزدق پاسخ داد كه اى ابو سعيد خير بسيارى آماده كرده‌ام ، پرسيد آن چيست ؟ فرزدق گفت : گواهى به لا إله الا الله كه هشتاد سال است بر آن اقرار دارم . حسن گفت : اى ابو فراس آرى كه خير بسيارى فراهم ساخته‌اى . گويد سعيد بن عامر ما را خبر داد و گفت * هنگامى كه ابو رجاء عطاردى در گذشت