ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
86
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) واقدى از جبير بن عبد الله و ابراهيم بن عبد الله نقل مىكند كه هر دو مىگفتهاند عمر بن خطاب ، عتبه را به امارت بصره گماشت و همو بصره را به صورت شهر در آورد و مسجد آن را با نى و چوب بنا كرد و پيش از اين به بصره ابلّة مىگفتند ، واقدى مىگويد : برخى هم گفتهاند كه عتبه همراه سعد بن ابى وقاص بوده و سعد طبق دستور و نامهاى كه از عمر دريافت كرد او را به بصره فرستاد ، او شش ماه در بصره ماند و سپس به مدينه و پيش عمر رفت و عمر او را دوباره به اميرى بصره فرستاد و او در سال هفدهم هجرت در پنجاه و هفت سالگى به روزگار خلافت عمر با بيمارى شكم در منطقهء معدن بنى سليم درگذشت و سويد برده او كالاها و ما ترك او را پيش عمر بن خطّاب آورد . خبّاب آزاد كردهء عتبة بن غزوان كنيهاش ابو يحيى است ، پيامبر ( ص ) ميان او و تميم آزاد كردهء خراش بن صمّة عقد برادرى بست و او در جنگ بدر و احد و خندق و ديگر جنگها همراه رسول خدا شركت كرد و در سال 19 هجرت در پنجاه سالگى در مدينه درگذشت و عمر بن خطاب بر او نماز گزارد . از خاندان اسد بن عبد العزّى بن قصىّ زبير بن عوّام ابن خويلد بن اسد بن عبد العزّى بن قصىّ ، و مادرش صفيه دختر عبد المطّلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصىّ است . وكيع بن جراح از هشام بن عروة ، از برادرش عبد الله بن عروة ، از فرافصة حنفى ضمن حديثى نقل مىكند كه كنيه زبير ابو عبد الله بوده است . گويند : زبير يازده پسر و نه دختر داشته است ، پسرانش عبد الله و عروه و منذر و عاصم و مهاجر و خديجه كبرى و ام الحسن و عايشه از اسماء دختر ابو بكر صديق بودهاند و دو پسرش عاصم و مهاجر در كودكى درگذشتهاند ، خالد و عمرو و حبيبة و سودة و هند كه مادرشان ام خالد ، دختر خالد بن سعيد بن عاص اميّة است ، و مصعب و حمزة و رمله كه