ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
87
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) مادرشان رباب دختر انيف بن عبيد بن مصاد بن كعب بن عليم بن جندب از قبيلهء كلب است و عبيدة و جعفر كه مادرشان زينب و كنيهاش ام جعفر و دختر مرثد بن عمرو بن عبد عمرو بن بشر بن عمرو بن مرثد بن سعد بن مالك بن ضبيعة بن قيس بن ثعلبه است ، و زينب كه مادرش ام كلثوم دختر عقبة بن ابى معيط است ، و خديجه صغرى كه مادرش خلال دختر قيس بن نوفل بن جابر بن شجنة بن اسامة بن مالك بن نصر بن قعين از بنى اسد است . محمد بن سعد مىگويد از قول هشام بن عروة ، از پدرش برايم نقل كردند كه مىگفته است * طلحة بن عبد الله تيمى فرزندانش را به نام پيامبران نام گذارى كرد با اينكه مىدانست كه پس از محمد ( ص ) پيامبرى نيست و من نام پسرانم را به نام شهدا نام گذارى كردم به اين اميد كه شهيد شوند . عبد الله را با نام عبد الله بن جحش ناميد و منذر را به منذر بن عمرو و عروة را به نام عروة بن مسعود و حمزه را به نام حمزة بن عبد المطلب و جعفر را به جعفر بن ابى طالب و مصعب را به مصعب بن عمير و عبيده را به عبيدة بن حارث و خالد را به خالد بن سعيد و عمرو را به عمرو بن سعيد بن عاص كه در جنگ يرموك شهيد شد . [ 1 ] ابو اسامه حماد بن اسامة از هشام بن عروة ، از پدرش نقل مىكند كه * زبير در كودكى با مردى در مكه جنگ و زد و خورد كرد و دست آن مرد را شكست و او را سخت كتك زد . گويد : آن مرد را در حالى كه حمل مىكردند از كنار صفيه عبور دادند ، صفيه پرسيد چه شده است ؟ گفتند : با زبير زد و خورد كرده است ، صفيه خطاب به او گفت : « زبير را چگونه ديدى آيا پنداشتى كشك است يا خرما يا اينكه شاهين چابك و تيز پرواز » [ 2 ] عفان بن مسلم از حماد بن سلمه ، از هشام بن عروة ، از عروة نقل مىكند * صفيه مادر زبير گاهى او را به شدت كتك مىزد و او يتيم بود ، به صفيه مىگفتند اين بچه را كشتى و قلبش را خالى كردن و نابودش ساختى ، مىگفت : او را مىزنم كه بتواند پاسخ لشكرهاى گران را بدهد و گويد روزى زبير دست پسر بچهاى را شكست و آن پسر را پيش صفيه آوردند و موضوع را براى او گفتند و او همان شعر بالا را خواند .
--> [ 1 ] . با اينكه شهادت حمزة بن عبد المطلب و عبد الله بن جحش در سال سوم هجرت در جنگ احد بوده است و تولد عبد الله بن زبير در سال اول هجرت و به قولى در بيستمين ماه هجرت بوده است ، چگونه زبير او را به نام عبد الله بن جحش كه پس از تولد او شهيد شده نامگذارى كرده است ؟ . - م . [ 2 ] . كيف وجدت زبرا * أ أقطا حسبته ام تمرا ام مشمعلات صقرا