ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
55
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) گفتههاى او را براى ايشان بازگو و چندان اصرار كرد كه بازگشتند ولى چون به بويب [ 1 ] رسيدند متوجه شتر نرى شدند كه بر آن مهر صدقه بود و آن را گرفتند كه غلامى از غلامان عثمان سوار آن بود ، بار و بنه او را گرفتند و تفتيش كردند و ميان كالاهاى او لولهاى استوانهاى از مس پيدا كردند كه در آن نامهاى بود و آن را ميان قمقمه آب خود پنهان كرده بود ، نامه خطاب به عبد اللَّه بن سعد [ 2 ] بود كه نسبت به فلان كس چگونه رفتار كن و نسبت به ديگرى چگونه و در مورد همهء كسانى كه شروع به قيام عليه عثمان كرده بودند چنين دستورهايى داده بود و آنان دوباره برگشتند و در ذى خشب فرود آمدند و عثمان باز به سراغ محمد بن مسلمه فرستاد كه برو و ايشان را برگردان و او پاسخ داد كه چنين كارى نخواهم كرد و آنان آمدند و عثمان را محاصره كردند . واقدى از عبد اللَّه بن حارث بن فضيل ، از پدرش ، از سفيان بن ابى العوجاء نقل مىكند عثمان منكر آن شد كه آن نامه را نوشته و آن غلام را فرستاده باشد و گفت : اين كار بدون اطلاع من انجام شده است . قبيصة بن عقبة از سفيان ، از ابى اسحاق ، از عمرو بن اصمّ نقل مىكند كه مىگفته است من هم از كسانى بودم كه مرا از لشكر ذى خشب براى تحقيق به مدينه فرستادند و به ما گفتند از اصحاب پيامبر ( ص ) سؤال كنيد آيا ما به مدينه بياييم و آخر از همه از على ( ع ) بپرسيد . گويد : چون از ايشان پرسيدم همگان گفتند اقدام كنيد جز على ( ع ) كه فرمود شما را به اين كار دستور نمىدهم و اگر هم از اين كار خوددارى كنيد ، تخم مرغى است كه جوجه خواهد شد . آنچه به عثمان براى اينكه خود را از خلافت خلع كند پيشنهاد شد و پاسخ او عفان بن مسلم از جرير بن حازم ، از يعلى بن حكيم ، از نافع ، از عبد اللَّه بن عمر نقل مىكند كه مىگفته است عثمان به من گفت : نظر تو دربارهء پيشنهاد مغيرة بن اخنس چيست . و در آن هنگام عثمان در محاصره بود ، گفتم : مغيرة چه پيشنهادى كرده است ؟ گفت : اين گروه
--> [ 1 ] . بويب ، اصلا به معنى راه ميان دو كوه است و آغاز سرزمين مصر از راه حجاز ، رك : همان منبع ج 2 ، ص 310 . - م . [ 2 ] . يعنى عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح حاكم مصر ، رك : مسعودى ، مروج الذهب ، ج 4 ، ص 278 . - م .