ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
53
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) اينكه مىگفت بهترين كسى را كه باقى مانده بود [ 1 ] ، به امارت برگزيديم و كوتاهى و قصورى نكرديم . عفان بن مسلم از حماد بن سلمه ، از عاصم بن بهدلة ، از ابو وائل نقل مىكند چون عثمان بن عفان به خلافت رسيد عبد اللَّه بن مسعود هشت روزه از مدينه به كوفه رفت و پس از حمد و ثناى الهى گفت : امير المؤمنين عمر بن خطاب در گذشت و هيچ روزى را پر هياهوتر از آن روز نديديم و ما اصحاب محمد ( ص ) جمع شديم و كوتاهى و قصورى نكرديم و با برتر و بهتر خود امير المؤمنين عثمان بيعت كرديم و شما هم با او بيعت كنيد . واقدى از ابو بكر بن اسماعيل بن محمد بن سعد بن ابى وقاص ، از عثمان بن محمد اخنسى ، همچنين واقدى از ابو بكر بن عبد اللَّه بن ابى سبرة ، از يعقوب بن زيد ، از پدرش نقل مىكند كه هر دو مىگفتهاند * با عثمان روز دوشنبه يك شب از ذى حجه باقى ماندهء سال بيست و سوم هجرت بيعت شد و از روز اول محرم سال بيست و چهارم حكومت خود را آغاز كرد . واقدى مىگويد ، ابو بكر بن عبد اللَّه بن ابى سبرة در دنبال سخن خود مىگويد در آن سال عثمان ، عبد الرحمن بن عوف را به امارت حج منصوب كرد و او حج سال بيست و چهارم را با مردم گزارد و سپس عثمان ده سال پياپى شخصا عهدهدار امارت حج بود جز سالى كه در آن سال محاصره شد و آن سال سى و پنجم هجرت بود و در آن سال عبد اللَّه بن عباس را به آن كار گماشت . واقدى از اسامة بن زيد ليثى ، از داود بن حصين ، از عكرمه نقل مىكند كه ابن عباس مىگفته است عثمان در سال سى و پنج هجرت كه در همان سال كشته شده او را به امارات حج گماشته است و او با مردم طبق دستور عثمان حج گزارده است . واقدى همچنين از محمد بن عبد اللَّه ، از زهرى نقل مىكند كه مىگفته است چون عثمان به خلافت رسيد ، دوازده سال حكومت كرد . در شش سال اول حكومت ، مردم بر او اعتراضى نداشتند مخصوصا قريش او را از عمر بن خطاب هم بيشتر دوست مىداشتند كه عمر بر آنها سختگير بود . ولى عثمان چون به حكومت رسيد با آنان به نرمى رفتار مىكرد و پيوند ايشان را رعايت مىنمود . ولى بعد در كار سستى كرد و در شش سال آخر ،
--> [ 1 ] . توجه داريد كه عبد الله بن مسعود در كمال خشم و ناراحتى از عثمان درگذشته است و در بيمارى مرگ خود از پذيرفتن عثمان به حضور خود خوددارى كرده است و نقل اين روايات خالى از غرض نيست . - م .