ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
100
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) سعد آزاد كردهء حاطب سعد بن خولىّ بن سبرة بن دريم بن قيس بن مالك بن عميرة بن عامر بن بكر بن عامر اكبر بن عوف بن بكر بن عوف بن عذرة بن رفيدة بن ثور بن كلب از قضاعه است ، در مورد نام و نسب او چنين هم گفتهاند سعد بن خولىّ بن قوسار بن حارث بن مالك بن عميرة ، و هم در بارهء نام و نسب او سعد بن خولىّ بن فروة بن قوسار هم گفتهاند . مردى از بنى اسد كه براى خولى همسرش را كه از بنى قوسار بوده خواستگارى كرده است چنين سروده است : « همانا مرا بر دختر قوسار كسى راهنمايى كرد كه از قبيلهء قضاعه بود و شتران مرا دوست مىداشت ، من به خولى بن فروة آنچه مىخواست از شتران بزرگ پرشير دادم . [ 1 ] » و همگان غير از ابو معشر گفتهاند سعد بن خولى از قبيلهء كلب است ، ولى ابو معشر او را از مذحج مىداند و ظاهرا او در اين مورد اطلاعى را كه ديگران داشتهاند نداشته است . همگان متفق هستند كه سعد اسير شد و او را به حاطب بن ابى بلتعه فروختند و حاطب او را آزاد ساخت و با او در جنگ بدر و احد شركت كرد و سعد در جنگ احد كه در سى و سومين ماه هجرت بود شهيد شد ، عمر بن خطاب براى فرزند او عبد الله بن سعد همان مستمرى را كه براى انصار مىپرداخت معين ساخت ، و از فرزندان سعد كسى باقى نمانده است . از بنى عبد الدار بن قصىّ مصعب الخير پسر عمير پسر هاشم پسر عبد مناف پسر عبد الدار پسر قصىّ كنيهاش ابو محمد است و مادرش خناس دختر مالك بن مضرب بن وهب بن عمرو بن حجير بن عبد بن معيص بن
--> [ 1 ] . ان ابنة القوسار يا صاح دلنى * عليها قضاعى يحبّ جماليا فاعطيت خولى بن فروة ما اشتهى * من المشمخرات الذرى و الروابيا