( 1 ) مىگفت به روزگار پيامبر ( ص ) ابىّ بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت و ابو زيد قرآن مىخواندند . گويد : گفتم : ابو زيد كيست ؟ گفت : از خويشاوندان انس بود . هوذة بن خليفه از عوف ، از محمد نقل مىكند كه مىگفته است * رسول خدا ( ص ) درگذشت و از اصحاب ايشان جز از چهار تن كه جملگى از انصار بودند كسى قرآن گرد آورى نكرد . و دربارهء نفر پنجم اختلاف است : زيد بن ثابت و ابو زيد و معاذ بن جبل و ابىّ بن كعب مورد اتفاق است و آن كه او مورد اختلاف است تميم دارىّ است . عفّان بن مسلم از همّام ، از قتادة نقل مىكند كه مىگفته است * انس را گفتم : به روزگار رسول خدا ( ص ) چه كسانى قرآن را گرد آوردند ؟ گفت : چهار تن كه جملگى از انصار بودند : ابىّ بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت و مرد ديگرى از انصار كه او را ابو زيد مىگفتند . محمد بن عمر [ واقدى ] از معمر ، از قتادة ، از انس بن مالك نقل مىكند كه مىگفته است * به روزگار پيامبر ( ص ) قرآن را چهار تن فرا گرفتند و گرد آوردند : ابىّ بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت و ابو زيد . احمد بن محمد ازرقىّ از مسلم بن خالد ، از عبد الرحيم بن عمر ، از محمد بن كعب قرظىّ نقل مىكند كه مىگفته است * به روزگار رسول خدا ( ص ) قرآن را پنج تن جمع آوردند و جملگى از انصار بودند : معاذ بن جبل و عبادة بن صامت و ابىّ بن كعب و ابو ايّوب و ابو الدرداء . عارم بن فضل از حمّاد بن زيد ، از ايّوب و هشام ، از محمد [ 1 ] نقل مىكنند كه مىگفته است * به روزگار رسول خدا ( ص ) قرآن را چهار تن گرد آوردند ، ابىّ بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت و ابو زيد . همو گويد ، بر سر دو تن ديگر نيز اختلاف است ، عثمان و تميم دارىّ ، يا عثمان و ابو الدرداء . محمد بن عمر [ واقدى ] از ابو بكر بن عبد اللّه بن ابو سبرة ، از مسلم بن يسار ، از ابن مرسا كه از بردگان آزاد شدهء قريش است نقل مىكند كه مىگفته است * عثمان به روزگار خلافت عمر ، قرآن را جمع كرده است . ابو بكر بن عبد اللّه بن ابو اويس از سليمان بن بلال ، از سعد بن اسحاق بن كعب بن

--> [ 1 ] ظاهرا منظور محمد بن عبد اللّه برادرزادهء زهرى است . - م .