( 1 ) اسماعيل بن ابراهيم از يحيى بن ابو اسحاق ، از انس بن مالك نقل مىكند كه مىگفته است * شنيدم پيامبر ( ص ) براى حج و عمره لبيك گفت . اسماعيل بن ابراهيم از حميد ، از انس بن مالك نقل مىكند كه مىگفته است * شنيدم پيامبر ( ص ) براى عمره و حجّ لبّيك گفت . اسماعيل بن ابراهيم از داود بن ابو هند ، از شعبى نقل مىكند كه مىگفته است * هنگام وقوف پيامبر ( ص ) در عرفات اين آيه نازل شد الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ [ 1 ] گويد ، اين آيه هنگامى نازل شد كه پيامبر ( ص ) در عرفات بر همان جايى ايستاده بود كه حضرت ابراهيم وقوف مىكرد و شرك مضمحل آمده بود و اساس جاهليّت ويران شده بود و كسى عريان گرد خانهء كعبه طواف نمىكرد . اسماعيل بن ابراهيم از ليث بن ابو سليم ، از طاوس ، از ابن عبّاس نقل مىكند كه * رسول خدا ( ص ) روز عيد قربان تا هنگام رمى جمره لبّيك مىگفت . هاشم بن قاسم از اسحاق بن سعيد بن عمرو بن سعيد بن عاص ، از پدرش نقل مىكند كه مىگفته است * با ابن عمر روزى از منى بيرون مىآمديم و گروهى از يمانيان را ديديم كه جوالهايشان از جرم بود و زمام شترهاشان از طناب . عبد اللّه بن عمر گفت : هر كس دوست مىدارد به گروهى نگاه كند كه در حجّة الوداع به حضور پيامبر ( ص ) و اصحاب رسيده‌اند ، به اين گروه بنگرد . محمد بن عبد اللّه اسدى و قبيصة بن عقبة از قول سفيان ، از ليث ، از طاوس نقل مىكنند كه * ابن عبّاس دوست نمىداشته است حجّة الوداع بگويد . ليث گويد : گفتم حجّة الاسلام را دوست مىداشت ؟ گفت : آرى . فضل بن دكين از سفيان بن عيينه ، از ابراهيم بن ميسرة نقل مىكند كه مىگفته است * طاوس هم دوست نمىداشته است حجّة الوداع بگويد و او نيز حجّة الاسلام مىگفته است . ضحّاك بن مخلد شيبانى از ابن جريج ، از اسماعيل بن محمد بن سعد ، از حميد بن

--> [ 1 ] . « امروز آيين شما را براى شما كامل كردم » - بخشى از آيهء 3 بنابر بعضى شماره گذاريها ، و آغاز آيهء 5 در برخى ديگر ، از سورهء مائده است . سيوطى در درّ المنثور و خطيب بغدادى در تاريخ بغداد ، ج 8 ، ص 290 ، گفته‌اند كه اين آيه روز عيد غدير نازل شد . براى اطلاع از روايات شيعه ، ر ك : سيد هاشم حسينى بحرانى ، تفسير برهان ، ج 1 ، آفتاب ، تهران ، ص 446 - 442 . - م .