( 1 ) كنارهء راست جامهء رداى احرام خود را از زير بغل راست گذرانده آن را به شانهء چپ افكنده بود ( چنان كه شانهء راست ايشان برهنه بود . ) . پس آن گاه پشت مقام ابراهيم دو ركعت نماز گزارد و همان دم سوار بر ناقهء خود ميان صفا و مروه سعى كرد . از بهر پيامبر ( ص ) در ابطح خيمه‌يى زده بودند و در آن مقام كرد و يك روز پيش از ترويه ( يعنى روز هفتم ذى حجه ) پس از نماز ظهر ، در مكه سخن راند و روز ترويه به منى رفت و شب را آن جا مقيم بود و صبح زود به عرفات رفت و در منطقهء هضاب از صحراى عرفات وقوف فرمود و گفت كه تمام صحراى عرفات غير از وادى عرنه موقف است و پيامبر ( ص ) سوار بر مركب خود وقوف كرد و به دعا مشغول بود . چون آفتاب غروب كرد از عرفات روانه شد و شتابان راه مىپيمود و دره‌ها را پشت سر گذاشت و چون به مزدلفة رسيد ، نزديك آتشى كه افروخته بودند نزول فرمود و با يك اذان و دو اقامه نماز مغرب و عشاء گزارد و شب را همان جا مقيم بود و سحرگاه دستورى داد ناتوانان و زنان و كودكان پيش از حركت مردم به جانب منى ، به منى بروند . ابن عبّاس گويد : پيامبر ( ص ) با ملايمت دست بر رانهاى ما مىكوبيد و مىفرمود : پسران عزيزم پيش از طلوع آفتاب رمى جمره نكنيد . چون سپيده دميد پيامبر ( ص ) نماز صبح گزارد و سوار بر مركب خود شد و در قزح [ 1 ] ايستاد و فرمود : همه جاى مزدلفه موقف است مگر بطن محسّر . و پيش از بر آمدن خورشيد از مشعر حركت فرمود و چون به محسّر رسيد ، شتاب كرد و همواره لبيك مىگفت تا آنكه رمى جمرهء عقبه را انجام داد . پس آن گاه قربانيهاى خود را ذبح كرد و سر را تراشيد و موى شارب و دو گونه را كوتاه فرمود و ناخن گرفت و دستور فرمود مويها و ناخنهايش را دفن كنند . سپس بوى خوش و عطر به كار برد و پيراهن پوشيد و به منادى خود دستور داد ندا دهد كه روزهاى اقامت به منى هنگام خوردن و آشاميدن است ، و در برخى از روايات استفاده از زنان نيز آمده است . روزهايى كه در منى بود نزديك و مقارن ظهر رمى جمرهء عقبه فرمود . فرداى روز عيد قربان پس از نماز ظهر سوار بر ناقهء قصواء خود ايراد خطبه فرمود و روز سيزدهم از منى بيرون آمد و فرمود : بهتر است مهاجر پس از بازگشت از منى سه روز بيشتر در مكّه نماند . پس آن گاه با خانهء كعبه وداع گفت و به جانب مدينه بازگرديد .

--> [ 1 ] . قزح ، نام محل بلندى است از مشعر الحرام . - م .