( 1 ) آگاه شده براى مقابله ، سپاه گرد آورد و شرحبيل بن عمرو سردارى ايشان را به عهده گرفت و بيش از صد هزار تن گرد آورد و طلايه را فرا فرستاد . و مسلمانان در معان [ 1 ] از شهرهاى شام نزول كرده آگاه شدند كه هرقل با صد هزار تن از قبايل بهراء و وائل و بكر و لخم و جذام در مآب [ 2 ] از سرزمينهاى بلقاء نزول كرده است . مسلمانان دو شب مقام كردند تا در كار خود نگريسته مشورت كنند و گفتند : به پيامبر ( ص ) بنويسيم . ولى عبد اللّه بن رواحه آنان را تشجيع كرد كه پيش بروند و آنان تا مؤته پيش رفتند و در آنجا با مشركان روياروى آمدند . و مشركان را شمار و سلاح و ساز و برگ و ديبا و حرير و زر و سيم چندان بود كه كس را تاب رويارويى با ايشان نبود . و جنگ درگرفت و هر سه سردار يكى از پس ديگرى ، با پاى پياده كارزار كردند . و نخست زيد بن حارثه لواء را به دست گرفت و جنگيد و مسلمانان در كنار او كارزار كردند تا او با ضربتهاى نيزهء دشمن كشته شد - رحمت خدا بر او باد . پس آن گاه جعفر بن ابو طالب لواء را گرفت و از اسب سرخ رنگ خود پياده شد و آن را پى كرد و اين اوّل اسبى بود كه در اسلام پى كرده شد . [ 3 ] و جعفر چندان جنگيد تا كشته شد - خداى از او خشنود باد . و مردى از روميان با ضربتى جعفر را به دو نيم ساخت و در يك نيمه از پيكرش سى و چند زخم يافتند ، و گويند در تمام پيكر جعفر هفتاد و دو زخم شمشير و يك جاى نيزه يافتند . پس آن گاه لواء را عبد اللّه بن رواحة به دست گرفت و چندان كارزار كرد تا به قتل آمد - رحمت خدا بر او باد . پس مردم اتفاق كردند بر آن كه سردارشان خالد بن وليد باشد و او لواء را گرفت و در اين هنگام مسلمانان عقب نشسته به هزيمت رفتند و مشركان سر در پى آنان نهادند و گروهى از مسلمانان به قتل آمدند . در اين هنگام موانع زمين از برابر پيامبر ( ص ) كنار زده شد ، چندان كه پيامبر به رزمگاه نظر فرمود و چون خالد ابن وليد لواء را به دست گرفت فرمود : اينك تنور جنگ تافته آمد . و چون مردم شنيدند كه لشكر مؤته باز مىگردد در جرف به پيشباز آنها رفته خاك بر چهرهء آنان افشانده مىگفتند : اى فراريان از جنگ ! آيا از جهاد در راه خدا مىگريزيد ؟ و پيامبر ( ص ) مىفرمود : نه ، اينان گريختگان نيستند و

--> [ 1 ] . معان ، اين شهر امروز در كشور اردن واقع است . - م . [ 2 ] . مآب ، نام ديگرش ربّة است و اكنون ويران است . ر ك : ترجمهء تقويم البلدان ابو الفداء ، ص 266 . - م . [ 3 ] . مسألهء پى كردن اسب در جنگ خاصه هنگامى كه احتمال داده شود مورد استفادهء دشمن قرار خواهد گرفت كار ناپسندى نيست بلكه توصيه هم شده است . - م .