بدين ترتيب و بدين دليل بود كه كوفه‌ى حسن بن على ، دستخوش دگرگونى تمايلات و تشتت آراء و اختلاف و دودستگى و بر ملا شدن كينه و دشمنى ميان بخش بزرگى از مردم ، گشته بود . مردمى كه در روزهاى بيعت حسن عليه السلام كه سلسله جنبان و بانى اين فسادها بودند ، به چند دسته تقسيم مىشدند : ( 1 ) 1 - باند اموى بزرگترين وابستگان اين باند عبارت بودند از : عمرو بن حريث ، عمارة بن الوليد ، حجر بن عمرو ، عمر بن سعد ، ابو بردة پسر ابو موسى اشعرى ، اسماعيل و اسحاق دو پسر طلحة بن عبيد اللّه و كسان ديگرى از اين رديف . در اين باند ، عناصر نيرومند و با نفوذ و داراى اتباع نيز وجود داشتند كه در بوجود آوردن موجبات شكست امام حسن مانند : شايعه‌افكنىها و توطئه‌ها و ايجاد نفاق و دوئيت ، تأثير بسزائى داشتند . « اينها در خفا ، مراتب فرمانبرى و همراهى خود را به معاويه نوشتند و او را به حركت به سوى كوفه تحريك و تشويق نمودند و ضمانت كردند كه هرگاه سپاه او به اردوگاه حسن بن على نزديك شود ، حسن را دست بسته تسليم او كنند يا ناگهان او را بكشند » « 1 » . و بنا به گفته‌ى مسعودى در تاريخش « 2 » « اكثر آنان نهانى با معاويه

--> ( 1 ) « مفيد » در كتاب ارشاد ( ص 170 ) و « طبرسى » در كتاب اعلام الورى . ( 2 ) حاشيه‌ى تاريخ ابن اثير ( ج 6 ص 42 ) . مؤلف : چه ميدانيم ! شايد بسيارى از مردم شام نيز نامه‌هائى همانند نامه‌هاى كوفيان به معاويه ، براى حسن بن على نوشته باشند . چه اينكه دانستيم كه هر دو گروه - هم كوفيان و هم شاميان - در فقر اخلاقى كه موجب فريفتگى به جلوه‌هاى مادى و خيانت است ، شريك بودند . رجوع كنيد به كتاب « المحاسن و المساوى » ( ج 2 ص 200 )