2 . امداد فرشتگان 3 . ايجاد رعب و وحشت در قلوب دشمن مىدانيم كه هدف رزمندگان و جنگجويان است كه نتيجه و سرنوشت جنگ را در زمينهء خسارت‌هاى مادى و جانى و حتى تأثيرگذارى در حركت تاريخ در جهات مختلف و سطوح گوناگون تعيين مىكند . بارها گفته‌ايم و تكرار كرده‌ايم كه هدف مشركين از جنگ ، رسيدن به زندگى دنيا و دست‌يابى به امتيازاتى است كه گمان مىبرند خواسته‌هاى رفاهى ، رهبرى و سرورى آنان را تأمين مىكند . آنان كه براى دنيا مىجنگند ، چگونه مىتوانند زندگى خود را قربانى كنند ؟ مگر نه اين كه چنين كارى نقض غرض و نابود ساختن هدف است ؟ گفتگوى زير كه بين طليحة بن خويلد و يك نفر قريشى روى داده ، گوياى همين نكته است . گفته مىشود : وقتى طليحه كثرت شكست ياران خويش را ديد ، گفت : واى بر شما چرا اين قدر شكست مىخوريد ؟ مردى از آن ميان گفت : من به تو مىگويم كه چه چيز ما را به شكست مىدهد ؟ در ميان ما مردى نيست مگر اين كه دوست دارد ، يارش پيش از او بميرد . ما به جنگ قومى آمده‌ايم كه همهء آنان دوست دارند پيش از يارشان بميرند . « 1 » امّا هدف مسلمانان و بهتر بگوييم : شمارى از نيروهاى پيغمبر ( ص ) يعنى كسانى كه قريش را در بدر قلع و قمع كردند ، مثل على ( ع ) ، حمزه و امثال آنان كه توانستند ضربه‌اى بر دشمن وارد كنند ؛ رستگارى و فوز آخرت بود . آنان عقيده داشتند كه به احدى الحسنيين دست خواهند يافت : پيروزى كه فوز دنيا و آخرت است و شهادت كه فوز آخرت و حتى دنيا تواند بود . حال كه مرگ را همانند پيروزى نظامى ، فوز و رستگارى مىدانند و فرار از جنگ را خوارى ، ذلّت ، نابودى و مرگ ، و بلكه بدتر از مرگ ، اگر چه زندگى

--> ( 1 ) . السنن الكبرى ، 8 / 176 ؛ حياة الصحابة ، 3 / 770 .