يعنى آن طرف وادى كه به مدينه نزديك بود ، آب نداشت و چنان رمل بود كه پا در آن فرو مىرفت . « 1 » 3 . ابتدا مشركان در بدر فرود آمدند . بنابراين معقول نمىنمايد كه در جايى بىآب فرود آيند و آب را براى دشمن بگذارند . 4 . به تصريح ابن اسحاق مشركان وارد حوض شدند و رسول خدا ( ص ) دستور داد كه احدى متعرّض آنان نشود . « 2 » روشن است كه منع دشمن از آب ، با اصول اخلاقى و مبانى دينى و سيره رسول خدا ( ص ) سازگارى ندارد . درست آن است كه مسلمانان به آب دسترسى نداشتند . خداوند شبانه از آسمان بارانى فرو فرستاد كه آب روان شد و حوضچه‌ها را پرآب كردند ، هم خود نوشيدند و هم به حيوانات دادند ، خود را شستند و مشك‌هايشان را پرآب كردند . خداوند متعال در اشاره به همين مسأله فرمود : إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ . « 3 » ( به ياد آوريد ) هنگامى را كه ( خدا ) خواب سبك آرامش‌بخشى كه از جانب او بود ، بر شما مسلّط ساخت ، و از آسمان بارانى بر شما فرو فروريزانيد تا شما را به آن پاك گرداند ، و وسوسهء شيطان را از شما بزدايد و دل‌هايتان را محكم سازد و گام‌هايتان را بدان استوار دارد . راز ساخت حوض همين بود ، نه آنچه مىگويند . به هر تقدير ، مشركان زودتر از مسلمانان در بدر فرود آمدند . آنان در عدوة قصوى يعنى آن كنارهء وادى كه به سمت مكّه بود و چاه‌هاى آب در آنجا بود ، چنان فرود آمدند كه كاروان تجارتى در پشت سر آنان قرار گرفت . « 4 » زمين زير پاى قريش سفت بود .

--> ( 1 ) . بنگريد : فتح الغدير ، 2 / 291 ؛ الكشّاف ، 2 / 203 - 223 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 275 . ( 2 ) . بنگريد : الكامل فى التاريخ ، 2 / 123 . ( 3 ) . انفال ( 8 ) : 11 . ( 4 ) . سيره ابن هشام ، 2 / 271 - 272 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 375 ؛ سيره حلبى ، 2 / 154 ؛ دلائل النبوه