در مقابل رواياتى داريم كه ضمن انكار خواب يا رؤياى يكى از انصار يا كسى ديگر ، بر اين نكته تأكيد دارد كه اذان را جبرئيل به پيامبر ( ص ) آموخت . از جمله : امام حسن مجتبى ( ع ) ضمن انكار خواب عبد اللّه بن زيد انصارى فرمود : شأن اذان بالاتر از اين است . جبرئيل دو تا دو تا در آسمان اذان گفت و رسول خدا ( ص ) آن را آموخت . سپس دو تا دو تا اقامه گفت و رسول خدا ( ص ) فرا گرفت . « 1 » وقتى نظر امام حسين ( ع ) را دربارهء اذان و عقيدهء مردم در اين باره ، جويا شدند ، فرمود : وحى بر پيامبرتان فرود مىآيد و شما گمان مىبريد كه آن حضرت ، از عبد اللّه بن زيد آموخته است ؟ ! من از پدرم على بن ابى طالب ( ع ) شنيدم كه مىگفت : هنگامى كه رسول خدا ( ص ) را به معراج بردند ، خداوند فرشته‌اى را فرستاد تا دو تا دو تا اذان گفت و آنگاه دو تا دو تا اقامه . سپس جبرئيل گفت : محمّد ؛ اذان نماز چنين است . « 2 » چنان كه از خود عبد اللّه بن زيد نيز روايت است كه گفت : اذان رسول خدا ( ص ) را شنيدم . اذان و اقامهء او دو تا دو تا بود . « 3 » باور ما بر اين است كه اذان پيش از هجرت در مكّه تشريع شده است . علاوه بر روايت امام حسين ( ع ) كه اندكى پيش‌تر آورديم و به صراحت بر اين نكته تأكيد داشت كه در معراج اذان و اقامه را به پيامبر اكرم ( ص ) آموختند ، روايات ديگرى نيز در تأييد همين باور داريم . از جمله زيد بن على از پدرانش روايت كرده كه در شب اسراء ، اذان را به رسول

--> ( 1 ) . النص و الاجتهاد ، 205 ؛ كنز العمّال ، 6 / 277 ؛ مستدرك حاكم ، 3 / 171 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . المصنّف ، 1 / 463 ؛ السنن الكبرى ، 1 / 452 .