آن يعنى عداوت و دشمنى با خويشاوندان ، مردم شهر و حتى همهء دنيا قرار گيرد . وى كاملا آماده بود تا به خاطر پيامبر ( ص ) از شهر و ديارش تبعيد شود ، در انزواى سياسى و اجتماعى قرار گيرد ، امّا هرگز تسليم فشارهاى گوناگون قريش نشود . 2 . براى دفاع و حمايت از برادرزاده و دين او به گرسنگى ، فقر و محاصره اقتصادى تن دهد و حتى اموال و اندوخته‌هاى خود را در راه دين صرف نمايد . 3 . در صورت لزوم خويشتن را درگير معركه جنگى كوبنده و ويران‌گر سازد كه چه بسا به نابودى خاندان بنى هاشم و دشمنان آنان منتهى خواهد شد . 4 . كوچك‌ترين فرزندش ، على ( ع ) را قربانى كند و فداى پيامبرش سازد . چنان كه غم غربت فرزند ديگرش ، جعفر را به دوش مىكشيد كه در راه دين و حفظ جان مسلمانان بىپناه به حبشه هجرت كرد . 5 . با دست و زبان خود جهاد كند و همهء امكانات مادى و معنوى خويش را در اين راه به كار گيرد و در راه دفاع از دين ، از تحمّل مشكلات و سختىها پروايى نداشته باشد و همهء توان خويش را براى حفظ و حمايت آن به كار گيرد . لازم مىدانيم ، در اينجا به يك پرسش كه از سوى برخى مغرضان مطرح مىشود ، پاسخ دهيم . پرسش اين است : چرا فداكاريهاى ابو طالب در دفاع از پيامبر ( ص ) و آيين مسلمانى برخاسته از حميت نسبى و قبيله‌اى و انگيزه‌هاى عاطفى و احساسى نباشد ؟ آيا فكر نمىكنيد ، بر اساس انگيزهء « دوستى طبيعى » باشد ؟ « 1 » در پاسخ به اين پرسش مغرضانه به چند نكته اشاره مىكنيم ؛ 1 . دلايل قاطع بر ايمان ابو طالب ( ع ) در دست داريم خصوصا اشعار و

--> ( 1 ) . تفسير ابن كثير ، 3 / 394 .