ابن اشرف پاسخ داد : شما بيشتر از آنان در مسير هدايت هستيد . « 1 » در حقيقت اين كار براى عرب فضيلت به شمار نمىرود ، مگر اينكه بذل و بخشش آنان ناشى از ايمان عرب به الگوهاى برتر باشد كه انسان را به اين كار وامىدارد يا ناشى از عواطف و احساسات پاك انسانى كه سرچشمهء آنان رؤياى نياز ديگران و تعامل با آنان است . چنان كه فرد را بدون خواهش ديگران يا انگيزش خاص به بذل و بخشش وامىدارد . در حالى كه انگيزهء عرب جاهلى غالبا دورى از ننگ و عار ، پرهيز از هجو شاعران ، مشهور نشدن در منطقه به لئامت و خاست و حفظ آبرو و حيثيت خويش ، يا به اميد خوش‌نامى يا آرزوى رهبرى قبيله يا رقابت با ديگران بوده است . شواهد ما ، در اين باره فراوان است و به موارد اندك خلاف آن اعتنا نمىشود . زيد الخيل ، يكى از معروفان عرب كه در شهرت و رياست همتاى حاتم طائى بود ، وقتى خواست به كسى چيزى بدهد ، او را وعده كرد كه پس از انجام عمليات غارت‌گرى خواسته‌اش را برآورده خواهد كرد ، لذا هنگامى كه بنى نمير را غارت كرد ، يك صد شتر از آنان به چنگ آورد ، همه را به آن فرد داد . « 2 » مىدانيم كه غارت‌گرى به معنى قتل و كشتار مردان ، زنان ، كودكان و پيران ، و اسارت آنان و چيرگى بر اموال مردم و هدر دادن آبروهاست . ب . حميّت و عصبيت در حقيقت ، عصبيت و حميّت از صفات مذموم و زشت است ، زيرا عرب جاهلى معتقد است كه بايد فقط و فقط خويشاوندان و افراد قبيله را يارى كرد : خواه ظالم باشد و خواه مظلوم . قرآن مجيد اين انديشه جاهلى را سرزنش كرده

--> ( 1 ) . البداية و النهايه ، 4 / 6 ؛ سيره ابن كثير ، 3 / 11 . ( 2 ) . الاغانى ، 17 / 255 .