از آن به « حميّت جاهلى » تعبير نموده است ، زيرا بر پايه جهل و نادانى مبتنى است ؛ إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ . « 1 » آن‌گاه كه كافران در دل‌هاى خود ، تعصّب ( آن هم ) تعصّب جاهليت ورزيدند . . . ج . شجاعت با ملاحظه اهداف و مواردى كه اين خصلت پسنديده به كار مىرود ، فرد شجاع سزاوار مدح و ثنا ، يا مذمّت و سرزنش است . هرگاه از اين خصلت در راه نيكى بهره برد ، شايستهء ستايش خواهد بود ، و الّا در خور مذمّت . چنان كه شجاعت براى شير فضيلت نمىباشد . با دقّت نظر درمىيابيم كه راز شجاعت عرب چيست ؟ اوضاع سرزمينى و زندگى در صحرا ، بدون موانع طبيعى و بشرى ، و رويارويى با خطرات مداوم از سوى حيوانات وحشى و انسان‌هاى ديگر ، موجب مىشد تا هر يك از افراد عرب احساس كند كه خود مسئول حمايت و دفاع از خويشتن است و كسى جز دست و شمشيرش از او در مقابل قتل ، غارت و اخذ ثار حمايت و دفاع نخواهد كرد . علاوه بر اين مرد عرب در اغلب اوقات جز به كمك دست و شمشيرش نمىخورد و الّا خود خوراك ديگران خواهد شد . او معتقد است ، اگر شجاع نباشد و به غفلت خونريزى نكند ، او را خواهند خورد و لااقل چيزى براى خوردن نخواهد يافت . گويى با اين منطق رفتار مىكنند كه اگر گرگ نباشى ، گرگ‌ها تو را خواهند خورد . د . شهامت ، بىباكى و سرعت عمل سخن گفتن از اين خصلت تفاوتى با بحث از شجاعت ندارد . جز اينكه به

--> ( 1 ) . فتح ( 48 ) : 26 .