جمع كثيرى معتقدند كه همه اقوال مجتهدان در آن دسته از مسائل شرعى كه دربارهء آن حكم قطعى نداريم ، حق است و همهء آنان مصيب هستند . اين عقيده را ماوردى و رويانى از جمع كثيرى نقل كرده‌اند . بنا به نقل ماوردى ، اين عقيده ابو الحسن اشعرى و معتزله است . . . جماعتى از جمله ابو يوسف گفته‌اند : همهء مجتهدان مصيب هستند ، اگر چه حق با يكى از آنان است . يكى از اصحاب شافعى ، چنين فتوايى از او نقل كرده است . . . « 1 » او دربارهء حجيّت اجماع مىگويد : نهايت چيزى كه لازم مىآيد اين است كه آنچه دربارهء آن اجماع كرده‌اند ، حق است . البته از اينكه چيزى حق باشد ، وجوب پيروى از آن لازم نمىآيد . . . چنان كه گفته‌اند : هر مجتهدى مصيب است و بر مجتهدان ديگر واجب نيست كه در خصوص اين اجتهاد از او پيروى كنند . « 2 » 22 . اجتهاد و خطاى پيامبر ( ص ) : در كتب مكتب خلافت رواياتى هست كه مىگويد : پيامبر ( ص ) اجتهاد مىكرد و در اجتهاد خود دچار اشتباه مىشد ؛ در حالى كه عمر اجتهاد مىكرد و به صواب مىرسيد . چنان كه آياتى در تصويب رأى عمر و تخطئهء پيامبر ( ص ) نازل شد . در خصوص فديهء اسيران بدر و آيهء حجاب چنين سخنانى گفته‌اند . « 3 » 23 . فراموشى و سهو پيامبر ( ص ) : در اين باره هرچه خواسته‌اند ، گفته‌اند . قصّه ذو الشمالين و اشتباه پيامبر ( ص ) در نماز ، از همين مسائل است كه در مباحث پس از جنگ بدر بدان خواهيم پرداخت . هدف آنان از طرح اين موضوع ، اين بود كه روايات فراوانى را كه در خدمت گرايش‌هاى سياسى ،

--> ( 1 ) . ارشاد الفحول ، 261 . ( 2 ) . همان ، 78 . ( 3 ) . بنگريد : جنگ بدر در همين كتاب .