يارى جويد ، يارى شود . هر كه با اين سنّت‌ها مخالفت ورزد ، راهى جز راه مؤمنان رفته و خداوند آنچه بخواهد بر او مستولى گرداند . « 1 » عمر بن خطّاب به هنگام انتصاب شريح به منصب قضاوت به او گفت : اگر همهء قضاوت‌هاى رسول خدا ( ص ) را ندانى ، بر اساس آنچه از كارهاى ائمهء مهتدين ( پيشوايان هدايت شده ) مىدانى ، عمل كن . « 2 » خطيب بغدادى درباره كارهايى كه چيزى از رسول خدا ( ص ) دربارهء آن وجود ندارد ، مىگويد : حكم شرعى با اجماع ائمه ( يا امّت ) بر تحليل و تحريم ثابت مىشود . چنان كه با امر پيامبر ( ص ) ثابت مىشود . « 3 » 11 . رأى صحابى در نبود نص : مقريزى مىگويد : ابو بكر بر پايه آنچه از كتاب و سنّت مىدانست ، قضاوت مىكرد و اگر از آن دو چيزى نمىدانست ، از صحابه‌اى كه نزد او بودند ، مىپرسيد و اگر آنان نمىدانستند ، خودش اجتهاد مىكرد . « 4 » برخى گفته‌اند : صحابه از حضور در مجلس پيامبر ( ص ) غيبت مىكردند ، لذا براى آن دسته از احكام كه در مجلس پيامبر ( ص ) حضور نداشتند ، اجتهاد مىكردند . « 5 » اكثر اهل سنّت به جواز اجتهاد صحابه در عصر پيامبر ( ص ) و وقوع آن معتقد هستند . « 6 »

--> ( 1 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 6 / 307 . ( 2 ) . شرف اصحاب الحديث ، 7 . ( 3 ) . الكفاية فى علم الروايه ، 421 - 422 . ( 4 ) . الخطط و الآثار ، 2 / 332 ؛ تاريخ حصر الاجتهاد ، 9 - 93 ؛ بنگريد : الغدير ، 7 / 119 ؛ سنن دارمى ، 1 / 58 ؛ الصواعق المحرقه ، 10 ؛ تاريخ الخلفاء ، 71 ؛ اعلام الموقعين ، 19 ؛ جامع بيان العلم ، 2 / 51 . ( 5 ) . همان ، منابع . ( 6 ) . بنگريد : ارشاد الفول ، 256 - 257 .