مؤلف مجهول
41
شرح قصيده برده ( فارسي )
و بترس و بر حذر باش از فتنههاى پنهان از گرسنگى و سيرى ، كه بسيار گرسنگى بتر باشد از سيرى تمام . دسايس جمع دسيسه است ، و دسيسه فتنهء پنهان است . يعنى : حاضر نفس خود باش و بترس از فتنههاى پنهان كه آن فتنهها بعضى از گرسنگى و رياضت است كه بتر از سيرى باشد . زيرا كه مقصود از گرسنگى و رياضت و بيدارى آنست كه دل بنده رقيق و صافى شود تا مظهر تجليات جمال و جلال حضرت ذو الجلال تواند بود . و هرگاه كه جوع و گرسنگى بر نهج صواب و طريق صدق و اخلاص نباشد ، آن بتر از مفاسد سيرى است . امّا بحسب ظاهر به جهت آنكه قوا و اعضاء و جوارح چون از عالم صورت فيض نمىيابند بواسطهء ترك غذا و طعام و شراب ، بىشك چون رياضت بر طريق اخلاص و صواب نيست از عالم معنى نيز فيض روحانى باعضا و جوارح نميرسد ، لا جرم ضعف و فتور در قواى بدن و اعضا پديد مىشود . و امّا بحسب باطن از آن جهت كه چون گرسنگى و رياضت بريا آميخته باشد نفس را اخلاق ناپسنديده پيدا مىآيد از عجب و ديدن عمل و غير آن . و كسى كه طعام بسيار مىخورد احتراز مىنمايد از ظاهر كردن آن پيش خلق ، و گرسنهء مرتاض دوست ميدارد آن را كه مردمان رياضت او معلوم كنند ، و نفس او را لذّتى از آن و حظّى رسد ؛ ازين مفاسد حذر كن و بترس كه بسيار گرسنگى هست كه بتر از سيرى باشد . [ بيت 23 ] 23 و استفرغ الدّمع من عين قد امتلأت * من المحارم و الزم حمية النّدم