( 1 ) فصل پانزدهم غزوهء خندق پس از غزوه‌ها و پيروزيهائى كه مسلمانان پىدرپى به فرماندهى پيامبر ( ص ) بدست آوردند و پس از صدماتى كه در احد و رجيع و گروه اعزامى چهل يا هفتاد نفره به نجد - بر اساس درخواست عامر بن مالك - به مسلمانان رسيد ، مسلمانان همواره در فضائى مىزيستند كه ترس و نگرانى از حملهء گستردهء قريش پس از رفتار شبيه به شكست آنان در بدر الموعد بر آن سايه افكنده بود ، حمله‌اى كه غطفان و هذيل و قبايل هم مرز شام و يهود بنى قينقاع و بنى نضير - كه پيامبر آنان را از مدينه رانده و در جهات مختلف پراكنده ساخته بود - نيز در آن شركت داشته باشند ، گروه‌هائى كه در كمين پيامبر و اصحاب وى بودند و دوست داشتند ، در صورتى كه بتوانند حتى با گرانترين بها انتقام خود را از آنان بگيرند . محمد كه از مكه به همراه پيروانش گريخته بود در طى چند سال به قدرتى هراس‌آور بدل گشته بود كه سراسر شبه جزيره را تهديد مىنمود . او به پيروانش وعده مىداد كه در