نعمتهاى جسمانى را ذكر مىكند : « جَنّاتٍ تَجْرى مِنْ تَحْتِهَا الْانْهارُ » « 1 » . . . مىفرمايد : « وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ اكْبَرُ » « 2 » و اما بالاتر از همه خشنودى حق است . اين « بالاتر از همه » براى چه كسى ؟ آدمى كه اساساً در دنيا خدا را نشناخته و از حبّ خدا و رضاى خدا و خشنودى خدا و عبوديت ، چيزى درك نكرده او در آخرت هم محجوب است : « وَ مَنْ كانَ فى هذِهِ اعْمى فَهُوَ فِى الْاخِرَةِ اعْمى وَ اضَلُّ سَبيلًا » « 3 » آن كه در اين دنيا كور باشد در آن دنيا هم كور است و گمراه‌تر . نمىشود انسان در اين دنيا كور باشد و در آن دنيا بينا ، و اين چشمى كه در اين دنيا باز نشده در آن دنيا بينا شود ! اين رباعى از فخر رازى است ؛ رباعى خيلى خوب حكيمانه‌اى است ؛ مىگويد : ترسم بروم « 4 » عالم جان ناديده * بيرون روم از جهان ، جهان ناديده « 5 » در عالم جان چون روم از عالم تن ؟ در عالم تن عالم جان ناديده مىگويد چطور از عالم تن به عالم جان بروم در صورتى كه در وقتى كه در عالم تن هستم عالم جان را هنوز نديده‌ام . پس انسان در عالم تن بايد عالم جان را ببيند تا وقتى كه از عالم تن رفت ، در عالم جان راه داشته باشد . پس « وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ اكْبَرُ » يك حقيقت خيلى بزرگترى است ، يك ذرّهء آن براى اين گونه انسانها ارزش تمام بهشتهاى جسمانى را دارد . اما همهء مردم كه به اين مطلب نرسيده‌اند . خيلى از مردم هستند كه اگر الآن به آنها بگوييم - نه فقط در مقابل بهشتهاى آن عالم ، بلكه در مقابل يك امر كوچكى در همين دنيا - آيا حاضرى با هزار تومان « رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ اكْبَرُ » را بخرى ، مىگويد نه ، « رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ اكْبَرُ » چى هست ؟ ممكن است حتى هزار تومان برايش ارزش قائل نباشد . ولى اين وجود دارد . براى چه كسانى وجود دارد ؟ براى كسانى كه در دنيا به آن رسيده‌اند ، چون اگر انسان در دنيا به آن نرسد ديگر آنجا نمىتواند آن را درك كند و بفهمد . درك عظمت الهى اينجا كه قرآن فرموده است : « وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ » كسى كه مقام پروردگار خودش

--> ( 1 ) توبه / 72 . ( 2 ) توبه / 72 . ( 3 ) . اسراء / 72 . ( 4 ) يعنى بميرم . ( 5 ) يعنى كور بيرون بروم . « جهان را نديده باشم » يعنى حقيقت را نفهميده باشم .