مرتضى مطهرى

57

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

مىكند ، احساس مىكنيم كه يك چيزى دارد خارج مىشود ؛ يا در مواقع سرعت ، مثلًا وقتى كه سوار اسب مىشويم ، احساس مىكنيم يك چيزى با صورت و دست ما تماس پيدا مىكند و فشار مىآورد ، در صورتى كه آن آدمى كه ايستاده آن را احساس نمىكند . اين حد اكثر تصورى بود كه [ قدما ] راجع به اينكه يك شىء جسم باشد و مرئى نباشد داشتند . ولى امروز مسأله شكل ديگرى پيدا كرده و آن اين است : جسم يعنى شيئى كه داراى جوهرى باشد كه داراى ابعاد است . اينكه در قديم خيال مىكردند همه جسمها سه‌بعدى است امروز مورد قبول نيست يعنى معتقدند كه ممكن است جسمى دوبعدى باشد ، جسمى يك‌بعدى باشد ، جسمى چهار بعدى باشد ، جسمى شش‌بعدى باشد . مىگويند ما خودمان سه‌بعدى هستيم و ساختمان ادراك ما هم ساختمان سه‌بعدى است ، يعنى ما فقط اجسام سه‌بعدى را درك مىكنيم . اگر اجسامى باشند كه سه‌بعدى نباشند ، دوبعدى يا چهاربعدى باشند آن وقت ديگر ما نمىتوانيم آنها را درك كنيم . شايد دوبعديها را مثلًا بتوانيم درك كنيم چهاربعديها را نتوانيم يا برعكس . به هر حال ادراكات ما ادراكات سه‌بعدى است نه كمتر و نه بيشتر . بنابراين ممكن است در همين فضا الآن اجسامى وجود داشته باشند كه جسم باشند ، ثقَل باشند ، وزن داشته باشند ، ما وجود آنها را احساس نكنيم ولى آنها واقعاً وجود داشته باشند . اين احكامى هم كه ما آنها را براى همه اجسام ، قطعى فكر مىكنيم آنچنان قطعيت ندارد . مثلًا مىگوييم كه جسمى از جسمى نمىتواند عبور كند . اگر همين اتاق درهايش بسته باشد ما ديگر نمىتوانيم از اين ديوارها عبور كنيم مگر اينكه بشكافيم . بدون اينكه شيشه را بشكنيم يا در را باز كنيم و يا ديوار را بشكافيم نمىتوانيم عبور كنيم . ولى مىگويند اجسامى كه مثلًا دوبعدى هستند از همين ديوار عبور مىكنند بدون آنكه ديوار شكافته شود . نه اينكه ما بخواهيم حرف قرآن در بارهء جن را به استناد اينها بپذيريم . يك نفر باايمان ، كسى كه به آنچه قرآن فرموده است ايمان پيدا كرده باشد ، بعد از آنكه قرآن را شناخت اولين مستندش خود قرآن است . قرآن اينچنين بيان كرده ، ما به گفته قرآن ايمان داريم كه چنين خلقى در عالم وجود دارد ، خلقى كه در بسيارى از خصوصيات شبيه انسان است حتى در مكلف بودن و پيغمبر داشتن ، ولى آنها پيغمبرى از نوع خود ندارند ، پيغمبر آنها از نوع انسانهاست ، يعنى پيغمبرهاى انس