آن ، مقياس همهء چيزهاست و آن متن خلقت و جريان اصيل خلقت است كه مقياس همه چيز قرار مىگيرد . پس « وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ . وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْميزانَ » . در ذيل همين آيه ، حديثى در تفسير صافى و تفسيرهاى ديگر نقل كرده‌اند كه نشان مىدهد « ميزان » محدود به ميزان جسمانى نيست بلكه توسعه‌اش از دايرهء زندگى بشر و اجتماع بشر هم بيشتر است و همهء عالم را فرا مىگيرد . اساساً خلقت بر اساس ميزان و با يك سنجش معين است . آن حديث اين است كه پيغمبر اكرم فرمود : « بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّمواتُ وَ الْارْضُ » « 1 » آسمانها و زمين كه بپاست به عدل بپاست ، با ميزان عدل بپاست ؛ يعنى اگر ظلم و اجحاف و عدم رعايت استحقاقها مىبود ، اين نظامى كه شما مىبينيد ، بر پا نبود . « وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْميزانَ » . همهء اينها براى چيست ؟ تعبير خاصى دارد : « الّا تَطْغَوْا فِى الْميزانِ » اينكه شما بشرها در ميزانها طغيان نكنيد ، خلاف عمل نكنيد . تعبير ، خيلى خاص است كه انسان اول تعجب مىكند ، چون « الّا تَطْغَوْا فِى الْميزان » تفسير است [ و ] اين چه تفسيرى است كه : عَلَّمَ الْقُرْ انَ . خَلَقَ الْانْسانَ . عَلَّمَهُ الْبَيانَ . الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ . وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ . وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْميزانَ « الّا تَطْغَوْا فِى الْميزانِ » اينكه شما در سنجش خطاكارى نكنيد ، حال اعم از اينكه [ اين جمله ] تفسير همان « وَضَعَ الْميزانَ » باشد يا آن‌طور كه من فكر مىكنم تفسير جمله‌هاى قبل هم باشد . اين چه نوع تفسير كردن است ؟ ! تفسيرش عجيب است ، كأنهّ اين است كه معنى همه اينها چيست ؟ همه اينها يعنى اين . « الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ . وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ » خورشيد و ماه با حساب منظم هستند ؛ گياه و درخت خدا را دارد سجده مىكند ؛ يعنى امر خداى خودش را اطاعت مىكند ؛ اين آسمان بلندى كه قرار داده شده ، اين مقياسها كه نهاده شده است ؛ اينها يعنى چه ؟ ( نمىگويد براى چه ؟ ) معنى اينها چيست ؟ يعنى تو از اينها چه معنايى درك مىكنى اى انسان ؟ « الّا تَطْغَوْا فِى الْميزانِ » معنى همهء اين حرفها و آنچه تو از همهء اينها بايد بفهمى اين است [ كه تو در نعمتها طغيان نكنى ، خلاف عمل نكنى . ] روز شهادت حضرت رضا سلام‌اللَّه‌عليه است . توسّلى به آن وجود مقدس و

--> ( 1 ) . تفسير صافى ، ج 2 / ص 638 .