اين قول است . او تنها و بى هيچ پشتيبان در حالى كه تنها قرآن را در دست دارد قيام مىكند اما همين قرآن براى او همه چيز مىشود ، برايش سرباز تهيه مىكند ، سلاح فراهم مىآورد ، نيرو تدارك مىبيند و بالاخره دشمن را در برابرش خاشع و خاضع مىگرداند ؛ افراد دشمن را به سوى او مىكشاند و آنها را به تسليم در برابر رسول خدا وادار مىسازد و به اين ترتيب وعدهء راستين الهى را تحقق مىبخشد . وقتى قرآن زبان خود را زبان دل مىنامد ، منظورش آن دلى است كه مىخواهد با آيات خود آن را صيقل بدهد و تصفيه كند و به هيجان بياورد . اين زبان غير از زبان موسيقى است كه احياناً احساسات شهوانى انسان را تغذيه مىكند و نيز غير از زبان مارشهاى نظامى و سرودهاى رزمى است كه در ارتشها مىنوازند و حس سلحشورى را تقويت مىكنند . اين همان زبانى است كه از اعراب بدوى مجاهدينى مىسازد كه در حقشان گفته‌اند : حَمَلوا بَصائِرَهُمْ عَلى اسْيافِهِمْ « 1 » آنان كه شناختهايشان را ، بينشهايشان را ، افكار روشن خودشان و دريافتهاى الهى و معنوىشان را بر شمشيرهايشان گذاشته بودند و شمشيرهايشان را در راه اين ايده‌ها و افكار به كار مىانداختند . براى آنان مسائل فردى و منافع شخصى مطرح نبود . با آنكه معصوم نبودند و خطا نيز از ايشان سر مىزد ، اما مصداق بارز « قائمُ اللّيل و صائمُ النّهار » به حساب مىآمدند . در همهء لحظات با عمق هستى در ارتباط بودند ، شبهايشان به عبادت مىگذشت و روزهايشان به جهاد . اميرالمؤمنين عليه السلام در نهج‌البلاغه در خطبه‌اى كه به نام « متقين » معروف است ( خطبهء 191 ) صفات متقين را برمىشمرد و بعد از آنكه توضيح مىدهد كه در رفتار چنين‌اند و در گفتار چنان و . . . از جمله حالات آنها را در شب شرح مىدهد و به قول سعدى شب مردان خدا را توصيف مىكند و مىفرمايد : امَّا اللَّيْلُ فَصافّونَ اقْدامَهُمْ هنگام شب پاهايشان براى عبادت جفت مىشود . تالينَ لِاجْزاءِ الْقُرْآنِ

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبهء 148 .