شناخت تحليلى قرآن در اين بخش مىخواهيم به بررسى محتويات قرآن بپردازيم . البته اگر بنا باشد متعرض تك‌تك موضوعات قرآن بشويم مثنوى هفتاد من كاغذ خواهد شد . اين است كه ابتدا كليات را طرح مىكنيم و بعد به ذكر برخى از جزئيات مىپردازيم . قرآن دربارهء بسيارى از مطالب بحث كرده و در اين ميان روى بعضى از مطالب زياد تكيه كرده است و روى بعضى ديگر كمتر . از جمله مسائلى كه در قرآن مورد بحث قرار گرفته خداى جهان و جهان است . بايد ببينيم قرآن خدا را چگونه مىشناسد . آيا اين شناسايى فيلسوفانه است يا عارفانه ؟ آيا به سبك ساير كتابهاى مذهبى نظير تورات و انجيل است يا آنكه شكل مكاتب هندى را دارد ؟ و يا اساساً از يك شكل و شيوهء مستقل در شناسايى خدا برخوردار است . يكى ديگر از مسائل مطرح شده در قرآن ، مسئلهء جهان است . بايد بررسى كنيم كه ديد قرآن دربارهء جهان چگونه است . آيا خلقت و جهان را عبث و بازيچه مىداند يا آن را برحق مىداند ؟ آيا جريان عالم را بر اساس يك سلسله سنن و نواميس مىداند يا آن را بىقاعده و گزاف مىشمارد آن طور كه گويى هيچ چيز شرط هيچ چيز نيست . از جمله مسائل كلى مطرح شده در قرآن مسئلهء انسان است . بايد نظر قرآن را در مورد انسان تحليل كرد . آيا قرآن دربارهء انسان با خوشبينى سخن مىگويد يا ديد