اخلاقى و معنوى انسان نتيجهء مقاومت كردن در برابر جريانهاى مخالف است . اين را شايد شما هم تجربه كرده باشيد ، من تجربه دارم : در يك ده و قصبه كه از يك عده مردم همسطح به وجود آمده است اگر يك فرد فاسد باشد در حد اين است كه مثلًا دروغ مىگويد . آدم خوبش هم در سطح بالا پرورش پيدا نمىكند ( از آبِ جزء ماهى خُرد خيزد ) ولى در محيطهايى كه جريان مخالف زياد است همان‌طور كه قربانى زياد است افراد تكامل‌يافته هم به وجود مىآيند . من در حدودى كه تجربه دارم يعنى محيط دهات را طى كرده‌ام ، محيط خيلى شهرستانها را طى كرده‌ام ، در محيط تهران هم بوده‌ام ، معتقدم كه در عين اينكه محيط تهران شايد فاسدترين محيطهاى ايران از نظر اخلاقى باشد « 1 » ، پاكترين و كاملترين افرادى هم كه من در عمرم ديده‌ام در همين تهران آلوده به فساد ديده‌ام . اگر بنا بشود كه سير و حركت جامعه هميشه به طرف صلاح باشد ، مثل رودخانه‌اى مىشود كه جريان دارد و يك آدم همين‌مقدار كه خودش را در آن بيندازد ، به حالت يك مرده هم كه خودش را روى آب در بياورد آب او را مىبرد . اين هنر نيست ؛ هنر آن وقت است كه انسان بر خلاف جريان آب شنا كند ، يعنى كمالش در آنجا صورت مىگيرد .

--> ( 1 ) بايد توجه داشت كه سخنرانى در زمان رژيم فاسد پهلوى ايراد شده است