داده است . در سورهء زخرف مىفرمايد : اهُمْ يَقْسِمونَ رَحَمَةَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعيشَتَهُمْ فِىالْحَيوةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيّاً آيا آنها رحمت پروردگار تو را تقسيم كرده‌اند ؟ ما هستيم كه مايهء تعيّش و استعدادهاى گوناگون را در ميان مردم تقسيم كرده‌ايم تا در نتيجه ، اختلاف طبيعى در ميان آنها پيدا شود و همين اختلاف و تفاوت سبب مىشود كه بعضى افراد مسخّر بعضى ديگر قرار گيرند و نظام اجتماعى زندگى بشر استقرار پيدا كند « 1 » . اختلافات افراد از نظر استعدادها يكى از شاهكارهاى خلقت اختلاف طبيعى افراد و تفاوت آنهاست ، خصوصاً با در نظر گرفتن اينكه همان كه در يك جهت امتياز و تفوّق طبيعى دارد ، در جهت ديگر ، ديگرى بر او تفوّق و امتياز دارد و نتيجه اين است كه همه مسخّر يكديگر و محتاج به يكديگرند . جامعه‌هاى پيشرفتهء دنيا كوشش‌شان اين است كه عدالت و مساوات را برقرار كنند و تا هر اندازه كه توفيق يافته‌اند اين طور نيست كه بين بااستعداد و بىاستعداد ، باهوش و كودن ، فعال و بىحال ، باشخصيت و بىشخصيت ، امين و غير امين ، خادم و خائن ، به نام عدل و مساوات فرق نگذارند ؛ مساوات اين نيست ، عدالت اين نيست ، اين جور تفاوت نگذاشتن‌ها عين ظلم و ستمگرى است . مساوات حقيقى مساوات اين است كه امكانات مساوى براى همهء افراد فراهم شود ، ميدان براى همه به طور مساوى باز باشد ، زمينه براى همه متساوياً فراهم باشد ، تا اگر كسى همت داشته باشد در هر كجا كه هست و در هر طبقه‌اى كه هست بتواند در پرتو لياقت و استعداد و بروز فعاليت به كمال لايق خود برسد . حالا هر كس كوتاهى كرد خودش كرده ، هر كس كوتاهى نكرد نتيجه‌اش را مىبرد . مثلًا امكان تحصيل علم بايد براى همه فراهم باشد ، همه بتوانند به مدرسه

--> ( 1 ) . راجع به اين مطلب ، خصوصاً مفهوم اين آيهء كريمه ، رجوع شود به كتاب مقدمه‌اى بر جهان‌بينى اسلامى فصل مربوط به توحيد اجتماعى ، از همين نويسنده .