مرتضى مطهرى
255
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
بروند ، امكانات تحصيلات عاليه براى همه فراهم باشد ، نه اينكه براى يكى امكان درس خواندن باشد و براى ديگرى نباشد ، براى يكى وسايل تحصيلات عاليه فراهم باشد براى ديگرى نباشد ؛ آن طور امكانات به طور مساوى براى همه فراهم باشد كه مثلًا براى فرزند فلان دهقان كه در فلان گوشهء كشور است و استعداد علمى و اجتماعى نهفتهاى در وجودش هست ، وسايل فراهم باشد كه تدريجاً بتواند پلهپله و درجه به درجه مقامات را طى كند تا برسد مثلًا به مقام تخصص در يك رشتهء علمى و اگر استعداد اجتماعىاش خوب است برسد به مقام وزارت مثلًا . تبعيض و تفاوت ناروا اين است كه از لحاظ امكانات و شرايط عمل ، همهء افراد مساوى نباشند ؛ براى يكى امكان بالا رفتن بر نردبان ترقى باشد براى ديگرى نباشد ، يكى محكوم باشد به پايين ماندن و ديگرى با همهء عدم لياقت دستش را بگيرند و بر صدر مجلس اجتماع بنشانند . سعدى مىگويد : وقتى افتاد فتنهاى در شام * هر كس از گوشهاى فرا رفتند روستا زادگان دانشمند * به وزيرى پادشا رفتند پسران وزير ناقص عقل * به گدايى به روستا رفتند جامعه به گونهاى نباشد كه فقط در موقعى كه فتنهاى پيش بيايد و اوضاع بهم بريزد قدر دانش و هنر معلوم گردد و آن وقت روستا زادگان دانشمند به وزيرى برسند و پسران ناقص عقل وزير به گدايى بروند . حقيقت اين است كه جامعهء عادل و متعادل ، جامعهاى كه قانون مساوات بر آن حكمفرماست ، جامعهاى كه اولًا امكانات مساوى براى همهء افراد فراهم مىكند و ثانياً با عدالت رفتار مىكند ، يعنى در عمل آن طور با افراد رفتار مىكند كه در يك مسابقهء علمى و قهرمانى صحيح معمولًا رفتار مىشود ، چنين جامعهاى هميشه بايد اين طور باشد كه روستا زادگان بااستعداد بتوانند دانشمند بشوند و بعد از دانشمندى به مقام وزيرى برسند ، و هميشه بايد اين طور باشد كه پسران ناقص عقل وزير عقب بمانند و سقوط كنند . جامعهاى كه مطابق دستور رسول اكرم از نظر امكانات مساوى ، همه كَأسْنانِ الْمُشْط مانند دندانههاى شانه باشند و از نظر كسب امتيازات مصداق قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذينَ يَعْلَمونَ وَ الَّذينَ لا يَعْلَمونَ و مصداق انَّ اكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ اتْقيكُمْ و مصداق امْ نَجْعَلُ الَّذينَ امَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ كَالْمُفْسِدينَ فِى الْارْضِ امْ نَجْعَلُ الْمُتَّقينَ كَالْفُجّارِ باشند ،