بسيارى از مردم ابتدا كه مىشنوند على ، مظهر كامل جود و سخا ، عدل را از جود برتر دانسته تعجب مىكنند كه چطور مىشود عدل از جود بالاتر باشد ! يعنى چه على عليه السلام كه سرآمد اهل جود و ايثار و كرم است ، دربارهء جود و كرم مىفرمايد كه جود و كرم كارها را از جريان خودش خارج مىكند ؟ اما با بيانى كه كردم و دو جنبه‌اى كه توضيح دادم معلوم شد كه ما تا كنون به عدل و جود از يك جنبه نگاه مىكرده‌ايم و آن جنبهء اخلاقى و جنبهء فضيلت شخصى و نفسانى قضيه بوده و البته از اين جهت ، مطلب همانطور است . اما جنبهء ديگر مهم است و آن جنبهء اجتماعى قضيه است و ما تاكنون كمتر از اين جنبه فكر مىكرده‌ايم ، و علت اينكه كمتر فكر مىكرده‌ايم اين است كه مدت زيادى نيست كه بشر به ارزش مطالعات اجتماعى پى برده و قوانين اجتماعى را شناخته ؛ در سابق كم و بيش بعضى از مفكّرين عالىقدر ما توجه داشته‌اند اما به صورت علوم مدوّنى نبوده است ، لهذا در قضايا فقط به جنبه‌هاى اخلاقى و فردى آنها نگاه مىكرده‌اند . من ياد ندارم تاكنون كسى در كتابى در اطراف اين جمله كه عرض كردم بحثى كرده باشد و حال آنكه اين جمله در نهج‌البلاغه است و در دسترس همه بوده . به نظرم علتش اين است كه اين جمله با مقياسهاى اخلاقى نمىتوانسته در نظرها معنى درست و قابل توجهى داشته باشد . اما امروز كه به بركت پيشرفت علوم اجتماعى ، مقياسهاى ديگر غير از مقياسهاى اخلاقى به دست ما رسيده مىفهميم كه چه كلام پرارزشى است و چقدر اين سخن از زمان خودش بلكه از زمان سيد رضى ( ره ) - كه سخنان على عليه السلام را گردآورى كرد و به نام نهج‌البلاغه به صورت كتابى درآورد - جلوتر و بالاتر است . هيچ ممكن نبود در آن زمان خود سيد رضى كه جمع‌كنندهء اين كلمات است و حتى بوعلى سينا كه بزرگترين فيلسوف عصر گردآورى نهج‌البلاغه است ، بتواند چنين حقيقت اجتماعى عالى را بيان كند . فرق جود با احسان جود و احسان از لحاظ معنى نزديك به يكديگرند . در آيهء قرآن كريم عدل قرين احسان ذكر شده : انَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاحْسانِ . اين سائل كه دربارهء عدل و جود از اميرالمؤمنين عليه السلام سؤال كرده ، در حقيقت مثل اين است كه پرسيده باشد : اينكه قرآن مىفرمايد « انَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاحْسانِ » آيا عدل بهتر است يا احسان ؟ البته جود و