مرتضى مطهرى

56

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

اقبال در خارج از جهان عرب ، برخى مصلحان كه بتوان آنها را « قهرمان » ناميد كم و بيش ظهور كردند . اقبال لاهورى را قطعاً يك قهرمان اصلاح در جهان اسلام بايد به شمار آورد كه انديشه‌هاى اصلاحىاش از مرز كشور خودش هم گذشت . اقبال مزايايى دارد و نواقصى . از جمله مزاياى اقبال اين است كه فرهنگ غرب را مىشناخته است و با انديشه‌هاى فلسفى و اجتماعى غرب آشنايى عميق داشته تا آنجا كه در خود غرب به عنوان مفكّر و يك فيلسوف به شمار آمده است . ديگر اينكه با همهء آشنايى و شناسايى فرهنگ غرب ، غرب را فاقد يك ايدئولوژى جامع انسانى مىدانسته است ، برعكس معتقد بوده است كه مسلمانان تنها مردمى هستند كه از چنين ايدئولوژى برخوردار و بهره‌مندند . لهذا اقبال در عين دعوت به فراگيرى علوم و فنون غربى ، از هرگونه غربگرايى و شيفتگى نسبت به « ايسم » هاى غربى ، مسلمانان را برحذر مىداشت . اقبال مىگويد : مثاليگرى اروپا هرگز به صورت عامل زنده‌اى در حيات آن درنيامده ، و نتيجهء آن پيدايش « من » سرگردانى است كه در ميان دموكراسيهاى ناسازگار با يكديگر به جستجوى خود مىپردازد كه كار منحصر آنها