مرتضى مطهرى

50

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

كواكبى سومين قهرمان اصلاح در جهان سنى عرب ، شيخ عبدالرحمن كواكبى است . كواكبى اهل سوريه و صفوىنژاد است ، يعنى نسب به شيخ صفىالدين اردبيلى مىرساند « 1 » . با زبان تركى و فارسى آشنايى داشته و از پيروان عبده و به يك واسطه از پيروان سيد جمال به شمار مىرود . كواكبى در سال 1271 هجرى قمرى در سوريه به دنيا آمد و بيشترين ايام عمر خود را در همان سوريه گذرانيد . اواخر به مصر آمد و چند سالى هم در مصر بسر برد كه اجلش فرا رسيد و در سال 1320 هجرى قمرى در سن پنجاه سالگى درگذشت . كواكبى يك مفكّر اسلامى ضد استبداد بود . با استبداد تركان عثمانى كه بر سوريه حكومت مىكردند سخت مبارزه مىكرد . از كواكبى دو اثر باقى است : يكى به نام طبايع الاستبداد كه در صدر مشروطيت ايران به فارسى ترجمه شده است و ديگرى امّ القرى . آراء اصلاحى او در آن كتابها مندرج است . كواكبى مانند سيد جمال ، آگاهى سياسى را براى مسلمانان واجب و لازم مىشمرد و معتقد بود « رژيم سياسى » كه مثلًا مشروطه باشد يا چيز ديگر ، به تنهايى قادر نيست كه جلو استبداد را بگيرد . هر رژيمى ممكن است شكل استبداد پيدا كند .

--> ( 1 ) . نقش سيد جمال‌الدين در بيدارى مشرق زمين ، ص 113 و 114 .