مذهبى شيعه و سنى ، و همچنين قطعه‌قطعه كردن سرزمين اسلامى به صورت كشورهاى كوچك و قهراً رقيب ، همه براى مبارزه با آن انديشهء ريشه‌كن كنندهء استعمار يعنى « اتحاد اسلام » بوده و هست . 7 . دميدن روح پرخاشگرى و مبارزه و جهاد به كالبد نيمه‌جان جامعهء اسلامى . سيد جمال كه مىخواست مسيح‌وار بار ديگر روح اسلام راستين را به پيكر مسلمين بدمد و غيرت اسلامى آنان را به جوش آورد ، اصل فراموش‌شدهء جهاد را پيش كشيد و فراموش شدن اين اصل را عامل بزرگى براى انحطاط مسلمين تلقى كرد . اگر روح صليبى هنوز در رگ و پيوند غربى هست ، چرا مسلمان روح مجاهدگرى خود را از ياد ببرد ؟ در كتاب سيرى در انديشهء سياسى عرب مىنويسد : سيد انگلستان را نه تنها قدرتى استعمارى ، بلكه دشمن صُلبى مسلمانان مىدانست و معتقد بود كه هدف انگلستان نابودى اسلام است ، چنان كه يك بار نوشت : انگلستان از اين رو دشمن مسلمانان است كه اينان از دين اسلام پيروى مىكنند . انگلستان هميشه به نيرنگهاى گوناگون مىكوشد تا بخشى از سرزمينهاى اسلامى را بگيرد و به قومى ديگر بدهد « 1 » . گويى شكست و دشمنكامى اهل دين را خوش دارد و سعادت خويش را در زبونى آنان و نابودى دار و ندارشان مىجويد . . . يك نتيجهء بينش ضد انگليسى سيد تمايل او به اين بود كه اسلام را دين پيكار و سختكوشى بداند و از اين رو به روى فريضهء جهاد بسيار تأكيد كند . به نظر او ، در برابر حكومتى كه مصمم به نابودى اسلام است مسلمانان راهى جز توسل به زور ندارند « 2 » . 8 . مبارزه با خودباختگى در برابر غرب . مسلمانان در قرن سيزدهم هجرى و نوزدهم مسيحى ، يا از آنچه در غرب مىگذشت بىخبر بودند و يا اگر سفرى به غرب رفته بودند و كم و بيش از آنچه در جهان پيشرفتهء غرب مىگذشت آگاه مىشدند ، سخت مرعوب يا مجذوب مىشدند و از اينكه شرق اسلامى بتواند در برابر غرب

--> ( 1 ) . همان كارى كه انگلستان به موجب اعلاميهء بالفور در مورد فلسطين و به سود صهيونيستها انجام داد . ( 2 ) . سيرى در انديشهء سياسى عرب ، ص 101 و 102 .