بىخبرى و عجز فنى و صنعتى مسلمانان به پيكار برخاسته بود ، متوجه خطرهاى تجددگرايىهاى افراطى بود . او مىخواست مسلمانان علوم و صنايع غربى را فراگيرند ، اما با اينكه اصول تفكر مسلمانان يعنى جهان‌بينى آنها جهان‌بينى غربى گردد و جهان را با همان عينك ببينند كه غرب مىبيند مخالف بود . او مسلمانان را دعوت مىكرد كه علوم غربى را بگيرند اما از اينكه به مكتبهاى غربى بپيوندند آنها را برحذر مىداشت . سيد جمال همان گونه كه با استعمار سياسى غرب پيكار مىكرد با استعمار فرهنگى نيز در ستيزه بود . با متجددانى كه جهان را و احياناً قرآن و مفاهيم اسلامى را مىخواستند از ديدگاه غربى تفسير كنند مبارزه مىكرد . توجيه و تأويل مفاهيم ماوراءالطبيعى قرآن و تطبيق آنها را به امور حسى و مادى جايز نمىشمرد . سيد جمال هنگامى كه از مصر به هند رفت و با افكار سِر سيد احمدخان هندى - كه زمانى قهرمان اسلامى اصلاح در هند به شمار مىرفت - آشنا شد و ديد او سعى دارد مسائل ماوراءالطبيعى را به نام و بهانهء علم ، توجيه طبيعى كند ، غيب و معقول را تعبير محسوس و مشهود نمايد ، معجزات را كه در قرآن نصّ و صريح است به شكلى رنگ عادى و طبيعى دهد ، مفاهيم آسمانى قرآن را زمينى كند ، سخت ايستادگى كرد . يكى از نويسندگان معاصر در مورد سفر سيد به هند و موضعش در برابر سيد احمدخان مىنويسد : اگر سيد احمد از اصلاح دين سخن مىگفت ، سيد جمال مسلمانان را از فريبكارى برخى مصلحان و خطرات افراط در اصلاح برحذر مىداشت . اگر سيد احمد ضرورت فرا گرفتن انديشه‌هاى نو را براى مسلمانان تأكيد مىكرد ، سيد جمال بر اين موضوع اصرار داشت كه اعتقادات دينى بيش از هر عامل ديگر افراد انسان را به رفتار درست رهنمون مىشود ، و اگر سيد احمد مسلمانان را به پيروى از شيوه‌هاى نو در تربيت تشويق مىكرد ، سيد جمال اين شيوه‌ها را طبعاً براى دين و قوميّت مردم هند زيان‌آور مىدانست . بدين‌سان سيد جمال كه تا آن زمان به جانبدارى از انديشه‌ها و دانشهاى نو نامبردار شده بود ، به هنگام اقامت در هند ، در برابر متفكر نوخواهى چون سيد احمد ناگزير به پاسدارى از عقايد و سنن قديمى مسلمانان شهرت يافت . با اين وصف در اين دوره نيز از رأى پيشين خود