هرچه كه پديدهء نو و جديد و پديدهء قرن شد ديگر درست است ؟ ! يا هرچه كه بگوييم ذائقهء زمان نمىپسندد ، دنياى امروز نمىپسندد ، [ غلط است ؟ ! ] دنياى امروز مىخواهد بپسندد مىخواهد نپسندد . مگر اين هم يك مقياسى است در جهان كه ما بگوييم دنياى امروز مىپسندد يا نمىپسندد . دنياى امروز يعنى اكثريت مردم . اينها هيچ وقت ملاك نمىشود . ما در مقابل زمان دست بسته نيستيم . در ابتداى سخن مضمون اين آيه را عرض كردم : إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ « 1 » . انسان كه چنين مسئوليت بزرگى را دارد ، دو مسئوليت دارد : يكى اينكه در مسير زمان پيش برود و با پيشرفت زمان مخالفت نكند ، مقاومت نكند ، كهنه پرستى نكند ، مثل بسيارى از افراد ، در عين حال يك مسئوليتى به همين اندازه بزرگ دارد كه با انحرافات زمان مبارزه كند . اينجا يك مسئوليت سومى به وجود مىآيد و آن تشخيص دادن پيشرفتهاى زمان از انحرافات زمان است ، كه مثل آن طبقهء اوّلى كه عرض كردم ، با پيشرفت زمان به نام انحراف زمان مبارزه نكنيم ، و همچنين دنبال انحرافات زمان به نام پيشرفت زمان نرويم . وظيفهء ما ما در اينجا « 2 » كه خود را پاسدار معارف اسلامى مىدانيم بايد يكى از وظايف خودمان را اين بدانيم كه از روى مبانى دقيق علمى ، فلسفى ، اجتماعى و مطالعات زياد تاريخى ، اين راه را در ميان اين دو دستهء مفرط و مفرّط ، در جامعه مشخص كنيم ؛ [ همچنان كه با آن طبقه مبارزه مىكنيم كه انحرافات زمان را به نام پيشرفت زمان مىپذيرند ، ] با آن طبقه مبارزه كنيم كه با هر جديدى و با هر امر نوى مخالفت مىكنند . يك عده افراد بودند كه گويا همهء پيمانهايشان با كهنه بسته شده بود . مثلًا براى نوشتن بايد يك قلمدان مركّب باشد و ليقه به آن شكل باشد كه چقدر وقت بگيرد براى اينكه اين مركّب درست بشود و قلم دم به دم در دوات برود ، چقدر وقت از اين جهت مىگيرد ، باز قلم يك جايش مثلًا پر مَد بنويسد يك جايش كم مد ؛ به جاى يك خودنويسِ به اين سادگى كه انسان يك دفعه كه به اين سرعت پر مىكند ،

--> ( 1 ) احزاب / 72 ( 2 ) [ دانشكدهء الهيات دانشگاه مشهد ]