قوانين اسلام در مقايسه با توسعه و تحول دنياى جديد [ ( پانزده گفتار ) ] اين سخنرانى در حدود سال 1350 در دانشكدهء الهيات دانشگاه مشهد ايراد شده است . بسم اللَّه الرحمن الرحيم . موضوع بحث « قوانين اسلام در مقايسه با توسعه و تحول دنياى جديد » است . ما در اين مقايسه ، خودمان را در برابر دو چيز مىبينيم ، از طرفى قوانين اسلامى و از طرفى يك حقيقت تاريخى و آن توسعه و تحول دنياى جديد است . البته مقصود اين نيست كه در دنياى جديد يك پديدهء استثنايى به نام توسعه و تحول پيدا شده است . توسعه و تحول از ضروريات زندگى بشر است . از روزى كه بشر در اين دنيا پيدا شده و زندگى اجتماعى به وجود آورده است پيوسته در حال تحول و تغيير و توسعه بوده است ، مراحلى را پيموده تا به امروز رسيده است ، و البته در عصر جديد و در دنياى جديد يك جهشى در تحول پيدا شده است كه در اعصار پيش شايد جهشى به اين عظمت و توسعه وجود نداشته است . ضرورت طرح اين بحث اين است : ما حق داريم كه به اين دو چيز هر دو علاقه‌مند باشيم ، هم حق داريم كه به اسلام علاقه‌مند باشيم و هم حق داريم كه به توسعه و تحول دنيا و توسعهء تمدن علاقه مند باشيم . ولى بايد ببينيم كه آيا ما مىتوانيم هم واقعاً مسلمان باشيم و هم همراه و همگام با تحول جهان و توسعهء تمدن ، يا نه ؟