مسلمين . بسيارى از تحريمها و تحليلهايى كه فقها كرده‌اند - كه همه هم امروز قبول دارند - بر همين اساس بوده است . ميرزاى شيرازى به چه مجوّز شرعى تنباكو را تحريم كرد ، آن هم تحريم موقت ؟ اگر كشيدن تنباكو حرام بود ، هميشه حرام است ، چرا مىگويد « اليوم حرام است » ؟ « اليوم » « 1 » ندارد ، « الامس » « 2 » هم همين جور بوده . و چرا بعد از مدتى خودش تحليل كرد ؟ اين به موجب آن بود كه ميرزاى شيرازى مىدانست كه حاكم شرعى يك سلسله اختيارات دارد و به موقع مىتواند از آن استفاده كند ؛ به موقع مىتواند امرى را كه در اصل شرع حرام نشده ، يا لااقل فقيه دليلى بر حرمتش ندارد ، در مورد بالخصوص تحريم كند ( كه اين غير از آن است كه در موردى كه دليل بر حرمتش دارد ، به خاطر مصلحت مهمتر تحليلش مىكند . آن داخل باب تزاحم مىشود ) . يك امرى كه در اصل شرع هيچ دليلى بر حرمت يا وجوبش نيست ، نه حرام است نه واجب ، امر مباحى است ، فقيه به موجب اختيارات خودش مىتواند آن را تحريم كند ، كه مرحوم آقاى نائينى در رسالهء تنبيه الامّة و تنزيه الملّة روى اين مسئله [ بحث كرده است . ] « 3 »

--> ( 1 ) [ امروز ] ( 2 ) [ ديروز ] ( 3 ) [ كمى از آخر اين جلسه روى نوار ضبط نشده است . ]